Przez cały okres swojej działalności I. Franko wydał siedem tomów poetyckich i szereg wierszy oraz ogromną liczbę przekładów z literatury światowej. Wiele jego utworów poetyckich nie zostało opublikowanych w zbiorach, a jedynie w czasopismach lub pozostało w rękopisach.

Iwan Jakowlewicz Franko urodził się 27 sierpnia 1856 r. u podnóża Nahujewycz w powiecie drohobyckim w rodzinie wiejskiego kowala.

Uczył się w szkole wiejskiej, najpierw w Nahujewiczach, a następnie w Jasenicy Silnej w Hubychach; od 1864 do 1867 – w Drohobyckiej Szkole Bazylianów, a następnie w gimnazjum, które ukończył w 1875 roku.

Jego ojciec, Jakow Iwanowicz, zmarł, gdy Iwan Franko miał zaledwie jedenaście lat. Chodzi o śmierć jego ojca w 1871 roku. Franco napisał swój pierwszy wiersz. Ojczym dobrze traktował swojego pasierba i dał mu możliwość kontynuowania nauki. Ale wkrótce zmarł młody licealista i jego matka (1872), którą bardzo kochał i poświęcił jej swoje wspomnienia w wierszu „Pieśń i praca” (1883), w wierszu „Brzydkie na granicy” (1881 s. .).

A po śmierci matki Iwana Franki ojczym, który ożenił się ponownie, nie zmienił swojego stosunku do pasierba i pomógł mu kontynuować naukę. 26 lipca 1875 r. Iwan Franko ukończył drohobyckie gimnazjum i uzyskał maturę.

Kobzar T. Szewczenki jest jego ulubioną książką od dzieciństwa. W liceum Franco był głęboko zainteresowany i zaznajomiony z klasyką polską, niemiecką, francuską i łacińską.

Latem 1874 I. Franko po raz pierwszy samodzielnie podróżował po Podkarpaciu (Lolin, Turya, Volosenko itp.) i dokonywał ewidencji folklorystycznych, a jesienią 1875 wstąpił na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego.

Jeszcze jako uczeń gimnazjum swoje pierwsze prace literackie publikował w studenckim czasopiśmie uniwersyteckim we Lwowie „Przyjaciel”. Po wstąpieniu do studenckiego „Koła Akademickiego” Franco stał się aktywnym pracownikiem i autorem swojego organu „Przyjaciel”: zawiera poezję, tłumaczenia, publikuje pierwszą ważną powieść „Petria i Dowbusczuk”, ze szczególnym entuzjazmem zaznajomiony z rosyjską literaturą rewolucyjno-demokratyczną, publikuje w „Przyjaciele” (1877) przetłumaczył powieść M. Czernyszewskiego „Co robić?”

Donosy galicyjskich reakcjonistów doprowadziły do pierwszego aresztowania Iwana Franki i członków redakcji pisma „Przyjaciel”. Po zwolnieniu z więzienia (przebywał prawie 8 miesięcy w więzieniu i został skazany na 6 tygodni więzienia) I. Franco, który wcześniej był „socjalistą z sympatii jako człowiek”, wstąpił do ruchu socjalistyczno-robotniczego w Galicji, stał się drogą aktywnej walki z monarchią austriacką, z nosicielami ucisku społecznego i narodowego.

Wraz z M. Pavlykiem I. Franko rozpoczął wydawanie magazynu „Public Friend”, w którym opublikował swoje wiersze „Towarzysze z więzienia”, esej „Patriotyczne Impulsy”, początek opowiadania „Boa dusiciel”. Gdy policja skonfiskowała pismo (po drugim numerze), nazwę pisma zmieniono na „Dzwon”. Tutaj Franco publikuje swój słynny wiersz programowy „kamieniarzy” i opowiadanie „Moje spotkanie z Oleksą”. Po czwarte – ostatni numer pisma ukazał się pod nazwą „Młot”. W nim I. Franco zakończył publikację powieści „Boa dusiciel”, satyrycznego wiersza „Myśl Nauma Bezumowicza”, swojego słynnego artykułu „Literatura, jej zadania i najważniejsze rzeczy”. Studiował twórczość K. Marksa i F. Engelsa, tłumaczył część „Kapitału” i „Anty-Dühringa” do publikacji w osobnych broszurach, pisał przedmowy do tych broszur.

Pod koniec 1878 r. I. Franko został redaktorem grupy organowej Praca i przekształcił ją w ciało wszystkich robotników lwowskich. Zaczął wydawać „Małą Bibliotekę”, napisał szereg opowiadań do wiedeńskiego „Almanachu Słowiańskiego”, m.in. Heine, „Faust „Goethe”, Kain „Byron itd.”, konkluduje „Katechizm socjalizmu ekonomicznego…”

W marcu 1880 r. I. Franko wyjechał do powiatu kołomyjskiego. Po drodze pisarz został po raz drugi aresztowany w związku z procesem prowadzonym przez rząd austriacki przeciwko chłopom w Kołomyi. I. Franko spędził w więzieniu trzy miesiące, po czym został wysłany w towarzystwie policjanta do Nahujewiczów i ponownie w drodze był osadzony w więzieniu w Drohobyczu, co później opisał I. Franko w opowiadaniu „Na dnie”.

Wracając do Lwowa po takich „madrivokach”, I. Franko brał udział w robotniczej gazecie „Praca”, pisał socjalistyczny program „Czego chce galicyjska społeczność robotnicza”. W gazecie „Praca” łacińskimi literami I. Franco opublikował swój słynny wiersz „Hymn” („Wieczny rewolucjonista”).

W 1881 r. I. Franko publikuje broszurę w języku polskim „O pracy. Broszura dla pracowników”. W tym samym roku rozpoczął wydawanie magazynu „Świat”, w którym z numeru na numer publikował powieść „Borysław się śmieje” (historia nigdy nie została ukończona z powodu zamknięcia pisma), od razu opublikował swój słynny artykuł „Powody dla ocena poezji Tarasa Szewczenki”.

W czasopiśmie „Świat” I. Franko opublikował szereg swoich rewolucyjnych wierszy, które później weszły do zbioru „Z wysokości i nizin”. Po ukazaniu się pisma „Świat” I. Franko został zmuszony do zarabiania na życie w „Dili” i „Świcie” – organach ludowych. W tym okresie I. Franko opublikował w czasopiśmie „Zoria” powieść historyczną „Zachar Berkut”, duży artykuł „Iwan Siergiejewicz Turgieniew”.

Marząc o wydaniu własnego pisma, pisarz dwukrotnie wyjeżdżał do Kijowa (1885, 1886 s.) po pomoc finansową kijowskiej „Gminy”. Ale liberałowie z Kijowa przekazali obiecane pieniądze Zorii, a nie Franko.

W 1886 roku w Kijowie, w dawnym kolegium Galagana (obecnie liceum nr 92) „w pożyczonym płaszczu” I. Franko poślubił studentkę Olgę Chorunżyńską i zabrał swoją młodą żonę do Lwowa. Wyrzucony z „Zorii”, bez zarobków, autor musi szukać jakiejkolwiek pracy. W 1887 roku Franco został pracownikiem postępowej wówczas polskiej gazety „Kurier Lwowski”. W tym samym roku ukazał się zbiór „Z wysokości i nizin”.

Trudna sytuacja materialna pisarza zmusza go do pracy na rzecz Prawdy Ludowej. W maju 1889r. zrywa z „Prawdą” iw liście otwartym „Do cesarza” przeciwstawia się nacjonalistycznej izolacji „prawdy”.

W sierpniu 1889 r. do Galicji przybyła grupa studentów z Polski. I. Franko wybrał się z tą grupą na wycieczkę turystyczną. Władze austriackie widziały w tym próbę pisarza oderwania Galicji od Austrii i przyłączenia jej do Rosji. Aresztowany wraz ze swoimi uczniami, Franco ponownie trafił do więzienia na dziesięć tygodni i został zwolniony bez procesu.

W 1890 r. wspólnie z M. Pawłykiem I. Franko wydał dwutygodnik „Narod”, który stał się organem powstałej w tym roku „Ukraińskiej Partii Radykalnej”. Tutaj pisarz publikuje tak znane opowiadania satyryczne, jak „Świnia”, „Jak zgoda zbudowała dom”. W tym samym roku ukazał się zbiór opowiadań autora „W pocie czoła” ze wstępem M. Drahomanowa i autobiografią I. Franki.

I. Franko zorganizował we Lwowie „Czytelnię Naukową”, gdzie sam wypowiadał się na temat teorii socjalizmu naukowego, ekonomii politycznej i historii walki rewolucyjnej. I. Franko walczy również na polu naukowym. Planował napisać pracę doktorską, wybierając poezję polityczną Tarasa Szewczenki.

Uniwersytet Lwowski, gdzie O. Ogonowski kierował Katedrą Literatury Ukraińskiej, nie bronił rozprawy I. Franki. Ale autor nie rezygnuje z celu, wyjeżdża do Czerniowiec, a gdy nic tam nie rysuje, jesienią 1892 r. przeniósł się do Wiednia, gdzie wysłuchał wykładów słynnego slawisty prof. Jagicha i napisał swoją rozprawę doktorską „Barlaam i Joasaf” – wczesnochrześcijańska powieść duchowa i jej literacka historia.„W czerwcu 1893 uzyskał stopień doktora filozofii.

W 1893 r. I. Franko wydał drugie, uzupełnione wydanie zbioru „Ze szczytów i nizin”.

W 1894 r., kiedy prof. O. Ogonovsky, I. Franko próbowali objąć Wydział Literatury Ukraińskiej Uniwersytetu Lwowskiego. Wygłosił testowy wykład z dużym sukcesem, ale nie został przyjęty na wydział.

Przez ostatnie pięć lat XIX wieku. Istnieją trzy zbiory poezji Iwana Franki: „Zwiędłe liście” (1896), „Mój szmaragd” (1898) i „Z dni smutku” (1900). W tym okresie I. Franco zaczął wydawać czasopismo „Życie i Słowo” (magazyn ukazywał się w latach 1894-1897). Pisarz zawiera jego prozę i utwory poetycko-naukowe, a także przekłady. I tak w czasopiśmie I. Franko opublikował swoje opowiadania „Podstawy społeczeństwa” i „O dom”, dzieła dramatyczne „Nauczyciel”, „Sen księcia Światosława” i opowiadania satyryczne „Czysta rasa”, „Opozycja”, przekłady serbskiego poezja epicka, tłumaczenie wiersza MG Czernyszewskiego „Hymn do Matki Boskiej” i inne. Czasopismo „Życie i Słowo” znalazło szeroki oddźwięk w ówczesnej prasie. Na jego pojawienie się odpowiedział także Rosyjski Przegląd Etnograficzny. W tym samym okresie Galicyjczycy trzykrotnie zgłaszali syna chłopca do austriackiego parlamentu i sejmu galicyjskiego (1895, 1897, 1898). Jednak za każdym razem, z powodu różnych oszustw wyborczych, nie wybierano wybitnego pisarza.

Świadectwem wysokiego autorytetu pisarza są obchody 25-lecia działalności literackiej Iwana Franki, zorganizowane z inicjatywy postępowej młodzieży. Z okazji jubileuszu przygotowano zbiór „Pozdrowienia dla dr Iwana Franki w 25. rocznicę jego działalności literackiej pisarze ukraińsko-rosyjscy” (Lwów, 1898) oraz „Spis utworów Iwana Franki z pierwszych 25 lat jego kariery literackiej 1874 – 1898”, wykonane przez M. Pavlika. W zbiorach brali udział L. Ukrainka, Karpenko-Kary i inni. Drugiego dnia po święcie, 31 października 1898 r., obchodzono we Lwowie stulecie IP Kotlarewskiego. Jubileusz rozpoczął się odczytaniem „Wielkiej Rocznicy” Iwana Franki i był jakby kontynuacją jubileuszu jej autora.

W roku jubileuszowym I. Franko wydaje zbiór wierszy „Mój Szmaragd”. W tym samym czasie napisał szereg innych wielkich dzieł poetyckich Iwana Franki, w tym wiersz „Pogrzeb” (1899).

W tym samym okresie, według V. Bonch-Bruevicha, I. Franko korespondował z rosyjskimi socjaldemokratami, wysyłał swoje prace do publikacji w rosyjskich tłumaczeniach do czasopisma „Życie”, interesował się nielegalną literaturą marksistowską i nielegalnymi w tym czasie utworami n pisarzy. Jednocześnie wiadomo, że I. Franko współczuło młodym ludziom, którzy oddali życie walce z caratem, a nie walce o narodowowyzwoleńcze Ukrainy.

Na początku lat 90-tych ukazał się zbiór wierszy „Z dni smutku” (1900), powieść „Rozdroża” (1900) i inne.

W 1898 r. we Lwowie zaczął ukazywać się Biuletyn Literacko-Naukowy. I. Franko stał się jednym z najaktywniejszych pracowników pisma, a właściwie jego redaktorem roboczym i publikował tu swoje artykuły literackie „Z tajemnic twórczości poetyckiej”, „Lesja Ukrainka” i inne.

I. Franco odpowiada na rewolucję 1905 roku w Rosji swoim słynnym wierszem „Mojżesz”, wierszami ze zbioru „Semper tiro” (pamiętajmy przynajmniej o wierszu „Konkwistadorzy”), wzywając do „wypuszczenia wszystkich podłych i brzydkich szybkich strzał”. ” „Strzałki”, 1903). W tym samym czasie I. Franko napisał artykuł „Nowa historia literatury rosyjskiej”, będący recenzją książki O. Brucknera „Historia literatury rosyjskiej”. Opublikował też w Biuletynie Literacko-Naukowym swój słynny artykuł „Idee” i „Idee” galicyjskiej młodzieży moskiewskiej, w którym obnażył reakcję galicyjskich Moskali.

Latem 1904 roku I. Franko wykładał historię literatury ukraińskiej na „Kursach Naukowych” we Lwowie (osiemnastogodzinny „Przegląd literatury ukraińskiej od starożytności do końca XIX wieku”), w tym samym roku napisał artykuł do rosyjskiego słownika Brockhaus i Efron ”. Dochodzi do ostrej konfrontacji między Franką a ukraińskimi nacjonalistami, zwłaszcza Hruszewskim.

W 1907 r. I. Franko ponownie próbował objąć katedrę na Uniwersytecie Lwowskim, ale nie otrzymał nawet odpowiedzi na swój wniosek.

Pisarz znajduje moralne oparcie w kręgach publicznych naddnieprzańskiej Ukrainy i Rosji. W 1906 r. Uniwersytet Charkowski nadał mu honorowy stopień doktora literatury rosyjskiej, a przedstawiciele Rosyjskiej Akademii Nauk podnieśli kwestię wyboru pisarza na członka tej akademii. MM Kotsyubynsky przemawia w Czernihowie esejem „Iwan Franko”, w którym nazywa pisarza człowiekiem o mocnym głosie i dźwięcznym słowie poetyckim, realistą w najlepszym tego słowa znaczeniu.

W 1906 opublikował swój tomik wierszy „Semper tiro”, w 1907 – powieść „Wielki hałas”, w 1910 – „Esej o historii literatury ukraińsko-rosyjskiej do 1890”. I. Franko pisze i publikuje artykuły o O. Hercenie (1911), O. Puszkinie (1914), T. Szewczenko itp.

W 1913 r. rozpoczęły się jubileuszowe obchody czterdziestolecia działalności literackiej pisarza i przygotowywano do publikacji zbiory jubileuszowe. Jednak pierwsza wojna imperialistyczna przerwała ich publikację (zbiór „Pozdrowienia dla Iwana Franki w czterdziestą rocznicę jego twórczości literackiej 1874-1916” ukazał się we Lwowie w 1916 r.).

Stan zdrowia pisarza pogarszał się. Wyjechał na leczenie w Karpaty, był w Kijowie, w Odessie (1913), gdy stało się mu łatwiej, znów zaczął gorączkowo pracować. Tak więc I. Franko napisał artykuł o dramacie Puszkina „Borys Godunow” w 1914 roku, w tym samym roku napisał artykuł „Taras Szewczenko” i wiersze „Jewszan-eliksir”, „Chwała Konczaka” i wiele wierszy.

W 1915 r. stan zdrowia pisarza gwałtownie się pogorszył. Wiosną 1916 roku chory pisarz przeniósł się do swojego domu we Lwowie. Tutaj sporządził testament 9 marca 1916 r., w którym poprosił o przekazanie całego dziedzictwa rękopisów i biblioteki Towarzystwu Naukowemu im. Tarasa Szewczenki. 28 maja 1916 r. Iwan Jakowlewicz Franko na zawsze zamknął swoje jasne zmęczone oczy. 31 maja 1916 r. trumnę z ciałem Franka tymczasowo umieszczono w wynajętej krypcie. Dopiero dziesięć lat później, w 1926 roku, szczątki Franki zostały przeniesione do wiecznego spoczynku w grobie na Cmentarzu Łyczakowskim. Na grobie pisarza wzniesiono pomnik: wyrzeźbioną na kamieniu figurę kamieniarza.

W 1964 r. postawiono mu pomnik przed frontonem Uniwersytetu Iwana Franki we Lwowie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.