Tragiczny los Ukraińców pod panowaniem polskim i sowieckim, utrata wiary w tradycyjne legalne metody walki, frustracja zachodnich demokracji, które przez długi czas ignorowały wezwania Ukraińców o pomoc i znalazły się w głębokim kryzysie, doprowadziły do poglądów, że czy nie musimy pogodzić się z obecnym stanem rzeczy, liczyć na ustępstwa ze strony rządów okupacyjnych i musimy zintensyfikować walkę, uciekać się do radykalnych środków, by zmienić istniejące reżimy kolonialne.

Warunek wstępny

Te i inne poglądy opierały się na ideologii i polityce integralnego nacjonalizmu ukraińskiego, którego jednym z teoretyków był Dmytro Doncow. W centrum jego poglądów był naród, który absolutyzował, uważał za najwyższą wartość i był przekonany, że wszelkie wysiłki należy skoncentrować na jego umacnianiu. Doncow uważał, że ostatecznym celem jest budowa niepodległego państwa ukraińskiego. Nevid (integralną częścią jego ideologii było pojęcie „twórczej przemocy i inicjatywy mniejszości jako siły rządzącej”.

Integralni nacjonaliści nie mieli jasnego wyobrażenia o typie społeczeństwa, jaki chcieli zbudować po odzyskaniu niepodległości. O jego organizacji społeczno-gospodarczej niewiele mogliby powiedzieć, stwierdzając tylko, że będzie to głównie rolnictwo i jest postrzegane jako współpraca między państwem, spółdzielniami i kapitałem prywatnym. System polityczny przyszłego państwa miał być oparty na władzy jednej partii nacjonalistycznej. Na czele ruchu miał stać najwyższy przywódca, obdarzony nieograniczoną władzą. Należy również zauważyć, że integralny nacjonalizm ukraiński zawierał oczywiście elementy totalitaryzmu.

Idee Doncowa, zwłaszcza jego koncepcja integralnego nacjonalizmu, znalazły oddźwięk w społeczeństwie. Szczególnie podziwiali je młodzi studenci, studenci szkół wyższych i średnich. Zaczęli się jednoczyć, tworzyć organizacje młodzieżowe, które stały na samodzielnych stanowiskach. Młodzi ludzie byli rozczarowani starszym pokoleniem, które nie potrafiło obronić ukraińskiej państwowości. Ponadto była pod ciągłą presją władz polskich i cierpiała na bezrobocie.

Utworzenie OUN

27 stycznia – 3 lutego 1929 W Wiedniu odbył się zjazd przedstawicieli organizacji nacjonalistycznych, na którym proklamowano powstanie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). W Kongresie wzięli udział delegaci Ukraińskiej Narodowej Grupy Młodzieży, Ligi Ukraińskich Nacjonalistów, Związku Ukraińskiej Młodzieży Nacjonalistycznej oraz Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UMO).

OUN była organizacją podziemną. Wydawała legalne i nielegalne gazety i czasopisma („Rozbudova Natsii”, „Surma”, „Yunak”), stosowała wojskowe metody dowodzenia i miała sztywno scentralizowaną strukturę. Jednocześnie OUN nie odmawiała udziału w stowarzyszeniach politycznych, gospodarczych, kulturalnych i edukacyjnych, za ich pośrednictwem miała nadzieję poprowadzić masowy ruch narodowowyzwoleńczy.

Doktryna polityczna OUN została sformułowana w dokumentach programowych OUN z 1929 r., a w ostatecznym kształcie – w programie przyjętym przez Wielkie Zgromadzenie w 1939 r. Opierał się na priorytetowym interesie narodu ukraińskiego, który został ogłoszony wartością bezwzględną, „najwyższym typem wspólnoty ludzkiej”. Celem organizacji było stworzenie niezależnego ukraińskiego państwa soborowego. Formy władzy państwowej miały odpowiadać kolejnym etapom budowy państwa. Na etapie rewolucji narodowej przewidziano ustanowienie dyktatury narodowej, wezwanej po przywróceniu państwowości do podjęcia pilnych działań w celu utrwalenia nowo utworzonego ustroju. Głowa państwa miała tworzyć ciała ustawodawcze „na podstawie reprezentacji wszystkich zorganizowanych grup społecznych”.

OUN zbudowała swoją koncepcję państwa w oparciu o fakt, że ziemie ukraińskie zostały zajęte przez Polskę i ZSRR. Dlatego nacjonaliści ukraińscy nie uznali wszystkich aktów międzynarodowych, traktatów i porozumień, które oddzielały ziemie ukraińskie, likwidowały ukraińską państwowość.Budowa zjednoczonej Ukrainy miała zakończyć się całkowitym wypędzeniem wszystkich okupantów z ziem ukraińskich przeciwko reżimowi polskiemu i sowieckiemu. przygotowania do rewolucji narodowej na wszystkich ziemiach ukraińskich, choć początkowo część kierownictwa OUN nie wykluczała zastosowania legalnych, w tym parlamentarnych, metod walki.

Działalność OUN

Ponieważ Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów nie mogła wziąć udziału w wyborach w podziemiu, szef UVO na Zachodniej Ukrainie Yu. Jednak po pierwszym spotkaniu z przywódcami UNDO Golovinsky został aresztowany i zabity podczas próby ucieczki. Pomysł udziału w wyborach spotkał się z oporem ze strony oddolnych organizacji UVO i OUN. OUN wkrótce wyrzekła się wszelkiej legalności i skupiła się na podziemnych działaniach rewolucyjnych.

OUN próbowała pobudzić stan „nieustannego fermentu rewolucyjnego” i „nieustannego ducha protestu przeciwko władzy” w społeczeństwie ukraińskim. Od 1930 roku. OUN organizuje akty sabotażu przeciwko polskiemu reżimowi, ataki na instytucje państwowe, akty terrorystyczne. Na początku lat 30. miało miejsce ponad 60 zamachów i zabójstw. Pierwsze przykazanie OUN brzmiało: „Zdobędziesz państwo ukraińskie lub zginiesz w walce o nie”. Szczególnie popularne stały się zamachy na polskich urzędników.

Akty terrorystyczne OUN, w szczególności zabójstwo ministra spraw wewnętrznych RP B. Perackiego oraz dyrektora ukraińskiego gimnazjum I. Babiego, wywołały ostrą reakcję w obozie narodowo-demokratycznym. 13 lipca 1934 r Prezydium UNDO i Ukraińskie Przedstawicielstwo Parlamentarne wydały wspólne oświadczenie potępiające działania OUN, które „wyrządzają nieobliczalne szkody narodowi ukraińskiemu”. Bliski narodowej demokracji metropolita Andriej Szeptycki również potępił „przestępczą pracę ukraińskich terrorystów przez szaleńców”. Z kolei OUN zarzuciła narodowym demokratom „niezrozumienie prawdziwych dróg wyzwolenia”, „świadome lub nieświadome informowanie policji”.

W Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów narastał wewnętrzny konflikt. Ówczesny OUN charakteryzował się dogmatyzmem i inercją w ocenie sytuacji społeczno-politycznej na Ukrainie. Ta okoliczność była jedną z najważniejszych przyczyn utrzymujących się podziałów w organizacji i odejścia wielu teoretyków ukraińskiego nacjonalizmu. OUN nie miała masowego poparcia wśród ludności aż do okupacji zachodnich terytoriów Ukrainy, najpierw przez bolszewików, a potem przez hitlerowskie Niemcy. Walka międzyorganizacyjna nasiliła się zwłaszcza po zamachu w maju 1938 r. w Rotterdamie agent NKWD, lider organizacji E. Konovalets. Różnice pojawiły się między weteranami, członkami Ukraińskich Nacjonalistów PUN (PUN), którzy przebywali głównie na wygnaniu, a młodymi bojownikami, radykalnymi bojownikami, którzy kierowali podziemną walką na zachodniej Ukrainie. Różnice te dotyczyły głównie taktyki walki.

Młodzi radykałowie (Bandera, Stetsko, Szuchewycz) domagali się, aby liderzy kierownictwa porzucili orientację tylko na jedno państwo (zwłaszcza Niemcy), aby nawiązać kontakty z państwami zachodnimi; preferować faktyczną walkę na terytorium Ukrainy; stosować radykalne metody władzy. Członkowie kierownictwa OUN, ludzie starsi (Melnyk, Baranovsky, Sushko, Stsiborsky) skłaniali się głównie do bardziej umiarkowanych działań.

W sierpniu 1939 r. drugie Wielkie Zgromadzenie odbyło się w Rzymie, zdominowanym przez zwolenników A. Melnyka. Spotkanie proklamowało zasady przyszłego państwa ukraińskiego. W szczególności przewidywano, że istnienie partii politycznych w przyszłym stanie zostanie zakazane. Tylko OUN będzie działać jako czynnik w systemie państwowym. Szef kierownictwa (Melnyk) ogłosił się „przywódcą narodu ukraińskiego”. Kierownictwo Zgromadzenia wierzyło, że wkrótce wybuchnie wojna między Niemcami a ZSRR, co stworzy warunki do powstania niepodległego państwa ukraińskiego, gdyż aspiracje OUN będą wspierane przez totalitarne Niemcy.

Radykalną odpowiedzią na bezkompromisowość weteranów było zwołanie w lutym 1940 roku. w Krakowie konferencja, w której uczestnicy nie uznali decyzji Zgromadzenia Rzymskiego i utworzyli Rewolucyjne Przywództwo OUN pod przewodnictwem S. Bandery. Od tego momentu rozpoczęły się równoległe istnienie dwóch ukraińskich partii nacjonalistycznych: OUN-R (rewolucyjna) lub OUN-B (Banderiwci) i OUN-M (Melnikiwci). Obie organizacje, pozostając wiernymi integralnemu nacjonalizmowi, stawiają sobie ten sam cel – stworzenie niepodległego państwa ukraińskiego. Jednak sposoby osiągnięcia tego, orientacje polityczne znacznie się różniły. Mielnikowcy liczyli na wsparcie Niemiec w rozwiązaniu kwestii ukraińskiej, w szczególności wierzyli, że wyzwolenie Ukrainy od bolszewików jest możliwe tylko w sojuszu z Niemcami. Zwolennicy Bandery wierzyli, że państwo ukraińskie może powstać tylko w wyniku rewolucji narodowej, przez sam naród ukraiński. Banderowie nie wykluczali możliwości walki z Niemcami.

Początek wojny

Wraz z wybuchem wojny Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów przeciwstawiła się Moskwie w sojuszu z Niemcami. Tuż przed atakiem na ZSRR w armii niemieckiej utworzono Legion Armii Niemieckiej Ukraińskich Nacjonalistów, liczący do 600 żołnierzy i posiadający dwie jednostki o kryptonimie „Nachtigal” i „Roland”. Dowodzili nimi oficerowie ukraińscy i niemieccy. Ukraińcy nazywali te bataliony „żonami ukraińskich nacjonalistów” (DUN). OUN miała nadzieję wykorzystać te jednostki do utworzenia w przyszłości armii narodowej. Niemcy planowali wykorzystać je do akcji karnych, skierowanych przede wszystkim przeciwko Polakom i Żydom. Licząc na niemieckie wsparcie, przywódcy OUN 30 czerwca 1941 r. proklamował powstanie niepodległego państwa ukraińskiego. Nie było to jednak częścią niemieckich planów – ukraiński rząd został rozwiązany, a część jego działaczy aresztowana.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.