Osiągnięcie przez Ukrainę statusu państwa opiekuńczego wymaga opracowania i realizacji naukowo uzasadnionej polityki społecznej. Pod pojęciem polityki społecznej rozumie się takie działania państwa, mające na celu wdrożenie systemu środków, za pomocą których społeczeństwo stwarza obywatelom warunki do korzystania z ich praw

Bezpośrednim przedmiotem polityki społecznej jest jeden z podsystemów społeczeństwa – sfera społeczna.

Konieczne jest rozróżnienie pojęć sfery społecznej i infrastruktury społecznej. Infrastruktura społeczna to zbiór branż, działań i organizacji zaprojektowanych w celu zaspokojenia potrzeb człowieka na poziomie określonym przez zasady i możliwości państwa i społeczeństwa. Sfera społeczna to sfera reprodukcji jednostki, rodziny, wspólnot pracowniczych i innych grup społecznych w oparciu o zapewnienie korzystnych warunków pracy, edukacji, opieki zdrowotnej, wzrostu dobrobytu materialnego.

Regulacyjna rola państwa w sferze społecznej polega na tym, że wpływa na stan i rozwój więzi społecznych między ludźmi, warunki ich życia oraz zaspokajanie potrzeb społecznych.

Powstaje jednak pytanie: na jakiej podstawie określa się poziom zaspokojenia tych potrzeb? Złożoność tego zagadnienia wynika z faktu, że społeczeństwo jest rozwarstwione, a więc rozwarstwione i potrzeby ludzi. Istnieją jednak jasno określone standardy, które umożliwiają pomiar tzw. jakości życia. Należy zauważyć, że od połowy lat 70. XX wieku pojęcie to zyskało status praktyczny i jest szeroko stosowane w dokumentach organizacji krajowych i międzynarodowych (ONZ, UNESCO, agencje statystyczne) [1, s. 570-571].

We współczesnej literaturze naukowej jakość życia oznacza poziom zgodności procesu życia człowieka we wszystkich jego przejawach, poziom jego roszczeń, w tym ze względu na jakościowe cechy społeczeństwa.

Przy określaniu jakości życia opierają się po pierwsze na uwzględnieniu ewentualnej niespójności warunków życia jednostki i wymagań społecznych dla nich; po drugie, kryterium i miarą potrzeb jest kondycja człowieka we wszystkich różnorodnych parametrach przyrodniczych, ekonomicznych, społecznych i społeczno-psychologicznych; po trzecie, ważną cechą pojęcia i zjawiska jakości życia jest ocena warunków życia przez jednostkę.

W obecnych warunkach Ukrainy potrzeba zapewnienia optymalnego zróżnicowania społecznego opartego na radykalnym wzroście udziału klasy średniej jest pilna pod względem jakości życia. Może to zapobiec nieuzasadnionym i groźnym dla stabilności społeczeństwa różnicom w poziomie życia różnych grup. Wymaga to jednak pewnego systemu wpływowych form organizacji życia społecznego, które w praktyce są w stanie zneutralizować negatywne procesy rozwarstwienia społecznego.

Dlatego fundamentalną podstawą systemu polityki społecznej jest tworzenie równych szans realizacji zdolności i potrzeb życiowych ludzi w oparciu o zbieżność wysokości nagród materialnych i świadczeń społecznych z udziałem jednostki (grupy społecznej) do społeczeństwa.

Należy jednak pamiętać, że istnieją grupy społeczne, których działalności nie można regulować tą zasadą.

Są to przede wszystkim dzieci, młodzież i młodzież, które nie tworzą produktu materialnego czy społecznego, ale potrzebują znacznej części społeczeństwa, aby się utrzymać. Koszty te są konieczne, ponieważ zapewniają przyszłość społeczeństwa i gwarantują jego ciągłą żywotność.

Grupą społeczną, która nie tworzy wartości dla społeczeństwa, ale je konsumuje, są także osoby, które przeszły na emeryturę, ponieważ zakończyły pracę z powodu różnych obiektywnych okoliczności. Przy podziale świadczeń materialnych i społecznych pomiędzy przedstawicieli tej społeczności można zastosować zasadę zbieżności wkładu pracy z otrzymywanymi świadczeniami, gdyż ich dotychczasowy wkład w rozwój społeczeństwa można dość obiektywnie ocenić.

Do grup społecznych, których członkowie mają dostęp do dystrybucji zasobów materialnych i społecznych, a jednocześnie nie uczestniczą w ich tworzeniu, mogą należeć także osoby, które z powodu ograniczeń fizycznych i psychicznych są niezdolne do pracy. Mimo to społeczeństwo musi stwarzać warunki do utrzymania tych ludzi, kierując się przede wszystkim zasadą człowieczeństwa.

Ponadto istnieje inna bardzo ważna kategoria członków społeczeństwa, której obecność należy uwzględnić przy opracowywaniu systemu polityki społecznej. Mówimy o ludziach, którzy są w stanie pracować, ale o tych, którzy z tego czy innego powodu nie byli w stanie przystosować się do społeczeństwa. Kategoria ta rozwija się szczególnie w okresie znaczących zmian społecznych. Uwzględnienie w polityce społecznej zdolności adaptacyjnych tej warstwy ma pierwszorzędne znaczenie w społeczeństwie przejściowym, które w większości znajduje się w kryzysie.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera socjologiczne podejście do określania kryteriów i wskaźników, według których można wyróżnić te grupy ludności. W tych okolicznościach warunkiem koniecznym rozwoju polityki społecznej jest ustalenie priorytetów społecznych, czyli zadań społecznych, które społeczeństwo na pewnym etapie rozwoju uznaje za najważniejsze, pilne i pilne.

Ta zasada jest szczególnie ważna w społeczeństwie pogrążonym w kryzysie. W obliczu kryzysu gospodarczego i kryzysu władzy w społeczeństwie łamane są ustalone kryteria alokacji zasobów. Jednocześnie najbardziej cierpią te grupy ludności, które mają ograniczony dostęp do środków produkcji i dóbr materialnych. Przed państwem stoi więc zadanie ustalenia takich priorytetów społecznych, których realizacja z jednej strony wspierałaby najsłabszych, az drugiej – chroniłaby długofalowo żywotne grupy społeczne.

Ale stwierdzenie o potrzebie pewnych priorytetów społecznych nie oznacza, że stworzono możliwości ich realizacji. Wymaga to systemu wpływowych form społecznych praw człowieka. Skuteczność takiego systemu można osiągnąć tylko poprzez zrozumienie istoty każdej z jego części.

W masowej świadomości każde zapewnienie praw socjalnych jest wyraźnie postrzegane jako ochrona lub pomoc. W rzeczywistości, w zależności od celu społecznego, wśród form organizacyjnych stosowanych do wychodzenia z kryzysu niektórych warstw społecznych należy rozróżnić ochronę socjalną, pomoc społeczną i wsparcie społeczne. Z reguły są one obecne w określonej proporcji w każdym programie społecznym.

Realizacja polityki społecznej dla jakiejkolwiek kategorii obywateli jest niemożliwa bez realizacji ich ochrony socjalnej. Ochrona socjalna to system środków mających na celu eliminację przeszkód w korzystaniu z praw socjalnych obywateli. Specyfiką społecznych praw człowieka jest to, że wynikają one z faktu przynależności do społeczeństwa, więc ochrona socjalna jest wymogiem powszechnym.

Tym samym państwowe mechanizmy zapewnienia ochrony socjalnej skierowane są do wszystkich, niezależnie od ich statusu majątkowego i bezpieczeństwa materialnego. Ochrona socjalna jako zjawisko polityki społecznej dotyczy nie tylko najbiedniejszych grup ludności. W końcu wszyscy obywatele preferują ochronę przed zanieczyszczeniem środowiska i związanymi z tym problemami społecznymi.

Pomoc społeczna to system działań polegający na poprawie kondycji określonych warstw społecznych poprzez programy społeczne oraz zapewnienie funkcjonowania sieci odpowiednich instytucji społecznych. Pomoc społeczna ma na celu zachowanie jakości życia osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Pomoc ta zależy od kondycji ekonomicznej społeczeństwa, zdolności zarządczych państwa i osobistej odpowiedzialności za własne życie.

Przykładem pomocy społecznej, która uosabiała jej cechy, jest wprowadzony 3 maja 1995 r. na Ukrainie państwowy program dopłat mieszkaniowych [3, s. 27].

Zasada świadczenia pomocy społecznej polega na tym, że decydując się na nią, bierze się przede wszystkim pod uwagę sytuację materialną ludzi. Kwestia pomocy rozpatrywana jest indywidualnie, zgodnie z obowiązującym prawem iw odniesieniu do tych osób, które z powodu różnych okoliczności znacząco obniżyły swój standard życia. Realizacja pomocy społecznej jest niemożliwa bez specjalnych warunków: tworzenia służb, struktur, instytucji ochrony socjalnej, szkolenia specjalistów w określonych zagadnieniach, wypracowania mechanizmów udzielania różnego rodzaju pomocy publicznej. Warunkiem skutecznej pomocy społecznej jest dynamika jej ram prawnych, stały monitoring sytuacji materialnej i społecznej obywateli, szybkie podejmowanie decyzji o wielkości i rodzajach pomocy.

W kontekście rozwoju procesów demokratycznych i kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie niezwykle ważna stała się instytucja wsparcia społecznego. Pomoc społeczna to działalność organów państwowych i samorządowych, funduszy publicznych oraz organizacji skierowana do konkretnej osoby lub grupy osób potrzebujących pilnej pomocy społecznej w osiągnięciu określonego celu. Wsparcie społeczne istnieje zatem dla potrzeb, które ludzie mogą zaspokoić samodzielnie, ale wymaga to odpowiednich warunków umożliwiających im rozwiązywanie swoich problemów.

Przedmiotem wsparcia społecznego może być pojedynczy obywatel lub społeczność, która już stała się przedmiotem wysiłków społecznych społeczeństwa, ale wysiłki te nie rozwiązują istniejących problemów. Takim obiektem jest np. rolnik, który otrzymał ziemię z pomocą państwa i po sprzedaży majątku zbiorowego prowadzi gospodarstwo, ale w konkretnej sytuacji, aby nie zbankrutować, potrzebuje krótkoterminowego kredytu. Może to być również student, który otrzymał stypendium lub pożyczkę edukacyjną na ukończenie studiów itp.

Podmiotami wsparcia społecznego mogą być nie tylko i nie same struktury państwowe, ale przede wszystkim samorządy, organizacje publiczne i fundacje. Zasadą wsparcia społecznego jest, po pierwsze, ukierunkowanie ich pomocy i możliwość jej udzielania bez względu na status społeczny obiektu, po drugie, reklama jako metoda kreowania opinii publicznej i wychowania człowieka [4, s. 53]. .

Wsparcie społeczne może przybierać różne formy: od udzielania pożyczek po organizację robót publicznych. Trzeba jednak spełnić dwa wymagania: specyficzny i ukierunkowany charakter pomocy, jej świadczenie tym, którzy mogą z niej skorzystać. Naruszenie ich znacznie dewaluuje możliwości wsparcia. W Charkowie miejsca pracy są corocznie rezerwowane przez władze lokalne w celu wspierania niektórych kategorii ludności w ich zatrudnieniu. Na przykład w 1998 r. zarezerwowano 4,2 tys. miejsc pracy, ale tylko 498 osób skorzystało z tej możliwości. [3, s.24]. Powodem tak niskiej skuteczności tego działania, naszym zdaniem, jest to, że wsparcie społeczne było przeznaczone dla pewnych kategorii osób, a nie dla jednostek z własnej inicjatywy.

W gospodarce rynkowej wsparcie społeczne pełni kilka funkcji:

  • ekonomiczne: promowanie efektywności określonych form działalności człowieka w systemie społecznego podziału pracy;
  • społeczno-wartość: rozwój relacji społecznych w oparciu o zwiększenie roli wartości wzajemnej pomocy i zaufania;
  • psychologiczne: zachęty dla jednostek do korzystania z rezerw psychologicznych i aktywności;
  • integralne: tworzenie warunków dla działań inicjatywnych o charakterze innowacyjnym.

Tak więc ochrona socjalna, pomoc i wsparcie jako formy zapewnienia życia społecznego ludzi mają różne cele i różne relacje w ramach jednego systemu. Wraz z rozwojem społeczeństwa i jego wyjściem z kryzysu zmienia się dynamika rozwoju tych trzech form zabezpieczenia społecznego, wsparcie społeczne zaczyna rosnąć szybciej.

Oceniając związek między ochroną socjalną, pomocą społeczną i wsparciem społecznym w realizacji określonego programu społecznego, naszym zdaniem, należy kierować się kryterium oceny zmian w opiece społecznej, zaproponowanym przez V. Pareto.

Okazuje się, że zmiana społeczna poprawia dobrostan, jeśli po pierwsze nikomu nie szkodzi, a po drugie niektórzy ludzie, ich zdaniem, z niej korzystają [5, s. 302]. Aby zmiany w opiece społecznej w realizacji programów socjalnych spełniały to kryterium, konieczne jest korzystanie z ochrony socjalnej, pomocy społecznej i wsparcia socjalnego.

Zgodnie z pełnionymi funkcjami ochrona socjalna powinna zapobiegać ewentualnym stratom dobrostanu wszystkich uczestników programu, pomoc społeczna – pomagać tym, którzy mogą znaleźć się w trudnej sytuacji, a wsparcie społeczne staje się źródłem innowacji, które mogą poprawić dobre samopoczucie ich inicjatorów. W związku z tym struktura łącznych wydatków na ochronę socjalną, pomoc społeczną i wsparcie socjalne w programie socjalnym dowolnego poziomu powinna być ukształtowana w taki sposób, aby spełniała wymagania tego kryterium.

Analiza form społecznych praw człowieka pokazuje, że po pierwsze, istnienie tych form wynika ze struktury społecznej społeczeństwa i cech jego segmentów, po drugie, każda z tych form pełni określone funkcje dla realizacji praw człowieka, po trzecie, korzystanie z tych form realizacja programów społecznych na każdym poziomie jest obiektywnie konieczna, relacje między nimi określają wymagania kryterium wzrostu dobrobytu.

literatura

1. Janice M., Kay R., Bradley. Europejskie prawo dotyczące praw człowieka: Źródła i praktyki. Za. z angielskiego – К.: УАрт … кл, 1997.

2. Karpaczowa N. Stan przestrzegania i ochrony praw i wolności człowieka na Ukrainie: Pierwsze roczne sprawozdanie Rzecznika Praw Człowieka Rady Najwyższej Ukrainy. – K., 2000.

3. Atlas społeczny miasta. Wydanie trzecie, przerobione. i wew. – Charków, 1999.

4. Hollis G., Plocker K.A. Przebudzenie śpiącej królewny: na drodze do długoterminowego świadczenia usług socjalnych w krajach o gospodarkach w okresie przejściowym. – Usługi Tacis DG IA, Komisja Europejska, 1998.

5. Bachmol U. Teoria ekonomii i badania operacyjne. Za. z angielskim M .: Postęp, 1965.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.