Procesy socjalizacji nie tylko jednostek w ramach narodu, ale także narodów w globalnym świecie są bardzo trudne i bardzo niejednoznaczne

Jedną z podstawowych definicji dających klucz do zrozumienia problemów funkcjonowania sfery społecznej jest pojęcie socjalizacji.

Ludzie dziedziczą po rodzicach kolor włosów, skóry oraz inne cechy fizyczne i psychofizjologiczne. Ale to nie wystarczy, aby stać się pełnoprawnym członkiem społeczeństwa.

Pojęcie socjalizacji umożliwia głębsze zrozumienie tego złożonego procesu.

Pod socjalizacją rozumie się proces przyswajania przez jednostkę (grupę) prawnych, społecznych i mentalnych norm zachowań społecznych, systemu wartości kulturowych, które są nieodłączne w tym społeczeństwie.

Osoby, które opanowały te normy i wartości, nauczyły się języka i nabyły niezbędne umiejętności społeczne, mogą skutecznie pełnić role i funkcje społeczne, a tym samym zapewnić zachowanie ww. społeczeństwa i jego formy społecznej.

Jest jasne, że socjalizacja jako proces asymilacji i przekazywania doświadczenia społecznego jest niemożliwa poza etniczno-narodowym doświadczeniem opanowywania rzeczywistości.

W procesie socjalizacji doświadczenia społeczne przekształcane są we własne wytyczne, wartości, orientacje, przyswajanie norm społecznych, ról, umiejętności.

Socjalizacja obejmuje kształtowanie więzi społecznych, asymilację dziedzictwa kulturowego, rozwój samoświadomości, samoświadomości, poznania społecznego (znajomość wartości, ról itp.), nabywanie ról społecznych i umiejętności praktycznych. Proces socjalizacji uwzględnia autosocjalizację – rodzaj wewnętrznej kontroli i autokorekty.

Socjalizacja to zespół procesów kształtowania zachowań społecznych jednostki i identyfikacji jej społecznej aktywności.

W trakcie socjalizacji osoba identyfikuje się (identyfikuje) z określoną wspólnotą społeczną (państwo, kraj, naród, państwo, grupa społeczna), poznaje jej symbole, nabywa konkretną wiedzę o społecznych, politycznych instytucjach i mechanizmach społeczeństwa, ich celu, funkcjonowaniu i nie tylko .

W procesie socjalizacji jednostka zdobywa ważne doświadczenia społeczne podczas praktycznego pełnienia różnych ról społecznych (wyborca, członek partii politycznej, organizacji społeczno-politycznej lub innej itp.).

Struktury społeczno-polityczne społeczeństwa wpływają na proces socjalizacji, ponieważ określają ogólne normy postępowania, regulują ich zasady i inne.

Pośrednią, ale niezwykle ważną rolę odgrywają środki masowego przekazu i propaganda, literatura, sztuka, które posługując się różnymi komponentami kształtowania świadomości (poznawczymi, emocjonalno-komunikacyjnymi, aktywnością), przyczyniają się do procesu angażowania jednostki w aktywne życie polityczne.

Pojęcie socjalizacji społecznej, aw szczególności politycznej, przyjęte w zachodniej politologii pod koniec lat 50. XX wieku. jego pojawienie się było spowodowane kryzysem tradycyjnych instytucji społeczeństwa zachodniego, które nie były już w stanie zapewnić dobrowolnej asymilacji wartości demokratycznych przez nowe pokolenia.

W wyniku wyobcowania politycznego jednostki z systemu politycznego przez społeczeństwa zachodnie przetoczyła się fala protestów. Ruch hippisowski i zamieszki studenckie lat 60. oraz starcia rasowe w latach 70. zostały zastąpione przez masowe ruchy antywojenne, ekologiczne i feministyczne w latach 80., co spowodowało mechanizm przekazywania ideałów politycznych i wartości starszego pokolenia do młodszego pokolenia. Po wejściu społeczeństw zachodnich w fazę postindustrialną i zaspokojeniu materialnych potrzeb większości ludności, na pierwszy plan wysunęły się wartości humanitarne.

Ogólnie termin „socjalizacja” został wprowadzony przez amerykańskiego socjologa F. Giddingsa pod koniec XIX wieku. scharakteryzować proces „rozwoju natury społecznej człowieka”.

W przyszłości socjalizacja była postrzegana jako proces przyswajania przez nowe pokolenia wiedzy, przekonań, norm i wytycznych danego społeczeństwa, które odpowiadają ich rolom społecznym i zapewniają zachowanie i rozwój społeczeństwa.

W zależności od tego, na co badacze podkreślali w tej kwestii (rodzina, szkoła, kultura, media), istnieją odpowiednie wersje interpretacji terminu „socjalizacja”:

  • Socjalizacja jako proces rozwoju kontroli osobistej (na podstawie teorii psychoanalizy klasycznej 3. Freud).
  • Jednostka jest w konflikcie ze społeczeństwem, które tłumi jej biologiczne (społeczne) instynkty. Dlatego jednostki muszą się kontrolować, aby uniknąć strachu i nerwowości.
  • Socjalizacja jako wynik komunikacji interpersonalnej (na podstawie teorii interakcjonizmu symbolicznego C. Cooleya i J. Meada).
  • Osobowość kształtuje się na podstawie interakcji ze światem zewnętrznym, który na nią wpływa. O dojrzałości jednostki decyduje stopień dobrowolnego podporządkowania się jego wytycznym i celom systemu.
  • Socjalizacja jako włączenie jednostki poprzez uczenie się ról (stworzona na podstawie teorii funkcjonalizmu strukturalnego T. Parsonsa oraz prac R. Dawsona i K. Previta).
  • Jednostka wchodzi w interakcje z innymi na podstawie poznanych przez siebie ról społecznych (nauczyciel, dziecko, pasażer, kierowca, mąż itp.). Socjalizacja w tym kontekście to proces ciągłego dostosowywania się do uznanych wartości i standardów postępowania.
  • Socjalizacja jako zachowanie pod wpływem „bicza i piernika” (rozpatrywana w kontekście behawioryzmu).
  • Podstawowa formuła: „bodziec – reakcja”, mówią, zachowanie jest podyktowane zdolnością do otrzymania jakiejkolwiek nagrody.

W zależności od interpretacji relacji władza-jednostka:

  • człowiek – samolubna i kochająca władzę istota, która musi podporządkować się panującemu reżimowi (Platon, Arystoteles, T. Hobbes);
  • człowiek – istota rozumna, która porusza się poprzez interesy (A. Smith, G. Spencer).

Istnieją dwie współczesne wersje procesu socjalizacji:

  • model „podboju”;
  • model „zainteresowania”.

Model „podboju” został opracowany przez:

  • behawioryści (C. Merriem, G. Lasswell);
  • zwolennicy podejścia systemowego (D. Easton, J. Dennis, G. Almond, S. Verba, K. Deutsch).

Ich wersja socjalizacji polega na rozważeniu tego ostatniego jako procesu oddziaływania systemu politycznego na jednostkę, aby zaszczepić w jego głowie pozytywne wskazówki do oceny systemu.

Ten model jest dość prosty, jego celem jest przygotowanie politycznych „zombi” dla rządzącego reżimu.

Praktyka dowiodła możliwości i pewnej skuteczności takich modeli. Doświadczenia Niemiec (narodowy socjalizm), ZSRR (komunizm), Chin (maoizm), Iranu (islamizm) tylko to potwierdzają.

Ale praktyka polityczna tak zwanych starych demokracji pokazuje również, że zwykłym obywatelom narzuca się podwójne, a nawet potrójne standardy zachowania. Warto wspomnieć o interwencji bloku NATO w Jugosławii (1999) i Iraku (2003) w celu rzekomego zmuszenia rządzących tych krajów reżimów do przestrzegania demokracji. Jednocześnie podobne problemy mają Turcja i Iran (Kurdowie), Hiszpania (Baskowie), Wielka Brytania (Irlandia), Kanada (Frankofonowie) i inne kraje. Można przytoczyć przykład Rosji, która „z jakiegoś powodu” nie została mocno potępiona przez zachodnich „demokratów” podczas „pierwszej wojny kaukaskiej ze pokojową ludnością czeczeńską”.

Reżimy rządzące NATO zdołały przekonać swoje narody, że akcja militarna przeciwko Serbom jest prawnie usprawiedliwiona, chociaż w rzeczywistości nie było podstaw prawnych dla militarnej agresji przeciwko Jugosławii. To samo wydarzyło się podczas SILA i brytyjskiej okupacji Iraku w 2003 roku.

Model „zainteresowania” został opracowany w ramach następujących teorii:

  • teorie konfliktu (M. Weber, G. Mosca, F. Parkin, W. Hood, P. Blau);
  • teorie pluralizmu (R. Dahl, W. Hart);
  • teorie hegemonii (R. Miliband, R. Dawson, K. Previt).

W przeciwieństwie do poprzedniego modelu, w którym jednostka jest biernym obiektem oddziaływania systemu politycznego, w tym modelu jest ona aktywna. A jego aktywność w interakcji z władzą wynika z interesów, umiejętności świadomego działania, poparcia grupy (grupy etnicznej, klasy, partii), do której może należeć.

Wśród tych teorii należy wyróżnić modele „podboju” oraz teorię „wsparcia politycznego” (D. Easton, J. Dennis), która postulowała uniwersalność i znacząco wpłynęła na rozwój całej koncepcji socjalizacji.

Teoria ta była badana nie tylko pod kątem indywidualnego poparcia dla systemu politycznego (wąskie rozumienie), ale także zdolności tego ostatniego do utrzymania stabilności i dynamicznej równowagi z systemami gospodarczymi, społecznymi i kulturowymi.

Główną tezą tej teorii jest to, że ustrój polityczny może zyskać poparcie obywateli jedynie poprzez realizację psychologicznych wytycznych dobrowolnej akceptacji norm i wartości kultury dominującej w tym społeczeństwie.

Teoria ta jest mniej więcej zgodna ze społeczeństwem amerykańskim z jego kulturową jednorodnością i wspólnymi podstawowymi wartościami (indywidualizm, dążenie do osobistego sukcesu, bogactwo, poleganie na nauce, pragmatyzm, partycypacja polityczna, posłuszeństwo prawu, wolność i prawa jednostki ).

Próby zastosowania modelu D. Eastona i J. Dennisa do analizy mechanizmów socjalizacji politycznej w obrębie innych kultur nie przyniosły jednak pozytywnych rezultatów. Na przykład w Europie Zachodniej bardziej zauważalny wpływ mają tradycje, mentalność grup etnicznych, obecność różnych subkultur. Dlatego proces socjalizacji jest bardziej konfliktowy, skomplikowany, zapośredniczony przez wiele czynników społecznych.

Ważne jest, aby zrozumieć koncepcje socjalizacji, aby zbadać jej rodzaje. Wymieńmy główne rodzaje socjalizacji:

  • Harmonijny. Zakłada pewną kulturową homogeniczność, istnienie utrwalonych tradycji demokratycznych i społeczeństwa obywatelskiego, które zapewnia (relatywnie) równy dialog między jednostką a władzą (kultura brytyjsko-amerykańska).
  • Pluralistyczny. Ma pośredni charakter interakcji jednostki i władzy (poprzez różne subkultury). Jednak wielowektorowość wyznaniowo-etniczna jest tu zintegrowana przez jeden kod polityczny i kulturowy jako wartości cywilizacji liberalnej – wolność, własność prywatna, indywidualizm, prawa człowieka, demokracja, pluralizm (kultura zachodnioeuropejska).
  • Konflikt. Charakteryzuje się występowaniem przemocy politycznej ze względu na różnorodność religijną, etniczną, psychiczną, kulturową, klanowość, niski poziom życia, a jednocześnie brak („rozmycie”) podstawowego kodu politycznego i kulturowego (wschodnioeuropejski, afrykańsko-azjatycki , kultura latynoamerykańska).
  • Hegemoniczny . Przewiduje wejście jednostki do społeczeństwa wyłącznie poprzez uznanie wartości określonej grupy, klasy, grupy etnicznej, religii, ideologii politycznej. Charakterystyka zamkniętych totalitarnych i autorytarnych systemów politycznych (kultura komunistyczna, narodowosocjalistyczna, katolicka, islamska).

Brak całościowego systemu socjalizacji w społeczeństwie, związany z ideologiczną niepewnością i słabo rozwiniętymi strukturami społecznymi społeczeństwa, nie przyczynia się do stabilności systemu politycznego, kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego i rządów prawa, demokracji, państwa opiekuńczego. A ponieważ struktury społeczne nie są w pełni ukształtowane, trudno mówić o ustalonych ogniwach komunikacji i stabilności sfery społecznej jako całości.

Ważnym czynnikiem w funkcjonowaniu sfery społecznej jest kultura polityczna – składnik kultury ogólnej społeczeństwa, który musi być opanowany przez jednostkę w procesie socjalizacji.

Autor proponuje rozumieć pojęcie „ kultury politycznej ” jako jakościowy parametr życia politycznego społeczeństwa, charakteryzujący stopień rozwoju i relacje między prawnymi, społecznymi i psychologicznymi regulatorami politycznej sfery społeczeństwa. Te ostatnie przyczyniają się do politycznej socjalizacji jednostki, ukonstytuowanej w instytucjach społeczno-politycznych, świadomości społecznej i praktyce politycznej.

Istnieją pojęcia kultury politycznej społeczeństwa, grupy społecznej i jednostki. Jeśli weźmiemy pod uwagę kulturę polityczną dużej grupy społecznej, należy zauważyć, że społeczni i psychologiczni regulatorzy jej działań mają pewną specyfikę. Na przykład członkowie organizacji społeczno-politycznej, partii itp. jednoczą się, dobrowolnie regulują jej działalność, tworzą wewnętrzne „zasady gry”. Na przykład społeczni i psychologiczni regulatorzy narodu mają nieco inne pochodzenie. W przeciwieństwie do partii, nie można dołączyć do narodu. Jest więc jasne, że istnieją głównie czynniki społeczno-psychologiczne (etniczne), które są dość konserwatywne.

Indywidualna kultura polityczna charakteryzuje się stopniem poznania, postrzegania emocjonalnego i praktycznego opanowania norm socjalizacji politycznej, poziomem kulturowym, kompetencjami politycznymi, adekwatnością ocen, poziomem świadomości, rozumieniem swojej roli społecznej, stopniem włączenia w życie społeczne -ustroju politycznego i innych.

Oceniając fenomen kultury politycznej, warto podkreślić istotną rolę w jej funkcjonowaniu kultury ogólnej, narodowej, kultury statusu społecznego, regionów i innych. Te kręgi kultury wpływają na czynnik produkcyjny, który determinuje organizację i kulturę życia politycznego społeczeństwa.

Analizując stosunki społeczne możemy wyróżnić następujące typy kultury politycznej:

  • Kultura poselska, w tym działalność parlamentarna, której przedmiotem jest działalność poselska zawodowa, półzawodowa i publiczna, którą należy rozpatrywać łącznie z badaniem działalności aparatu odpowiednich organów państwowych.
  • Kultura organizacji społeczno-politycznych, partii, ruchów, innych stowarzyszeń społecznych, grup i obywateli.
  • Kultura wyborczej działalności politycznej lub aktywności obywateli w procesie przeprowadzania wyborów, referendów, plebiscytów, sondaży itp.

Analiza strukturalna i funkcjonalna pojęcia kultury politycznej pozwala na wyodrębnienie składników materialnych (instytucje polityczne, regulacje rządzące stosunkami społecznymi) i duchowych (świadomość polityczna, normy moralne i etyczne, wytyczne społeczne, wiedza polityczna, wola, doświadczenie itp.). kultura polityczna . Komponenty te są realizowane w procesie politycznej aktywności jednostek, grup społecznych, władz i nie tylko.

Podsumowując, zauważamy, że analiza kultury politycznej wymaga zintegrowanego podejścia z punktu widzenia:

  • charakter, poziom rozwoju i relacje trwałych norm prawnych, społecznych i mentalnych rządzących stosunkami społecznymi;
  • poznawcze (informacyjne, emocjonalno-komunikacyjne i praktyczne, czyli bardziej aktywne) składniki kształtowania się świadomości społecznej i ich przyswajania przez jednostki.

Podkreślamy również główne funkcje kultury politycznej:

  • identyfikacja – polega na interpretacji potrzeb człowieka ze względu na jego przynależność grupową (społeczną, etniczną, religijną) i uczestnictwo w interesach tej społeczności;
  • orientacja – charakteryzuje ludzkie pragnienie sensownego odzwierciedlenia wydarzeń i zjawisk politycznych w realizacji praw i wolności w określonym systemie;
  • adaptacja – pomaga człowiekowi przystosować się do warunków środowiska politycznego, wykonywania jego praw i uprawnień;
  • socjalizacja – sprzyja asymilacji norm-regulatorów życia społeczno-politycznego (prawnego, społecznego, psychicznego);
  • integracja (dezintegracja) – daje możliwość współistnienia różnych grup w ramach systemu politycznego, przy zachowaniu integralności państwa i jego relacji ze społeczeństwem obywatelskim;
  • komunikacja – stwarza warunki informacyjne dla interakcji wszystkich podmiotów i przedmiotów polityki.

Kształtowanie się kultur politycznych to kwestia wielu pokoleń i tysiącleci. Nawet radykalna przebudowa struktur politycznych często nie może radykalnie zmienić wartości poprzedniej kultury.

Na przykład w Indiach, które po kolonialnej przeszłości odziedziczyły dość rozwinięty system partyjny i instytucje parlamentarne, wciąż dominują archetypy mentalności wschodniej.

Jednocześnie wzrost zainteresowania Zachodu religiami i sposobem życia Wschodu nie jest w stanie zmienić parametrów kultury politycznej Stanów Zjednoczonych czy Europy.

Jednak przełom technologiczny Japonii do elitarnej grupy światowych liderów w pewnym stopniu przyczynił się do zakorzenienia wartości i wzorców zachowań politycznych Zachodu. Eksperci twierdzą jednak, że szybkie procesy modernizacyjne w krajach regionu Azji i Pacyfiku, wręcz przeciwnie, nastąpiły nie dzięki wprowadzeniu wartości zachodnich, ale dzięki konfucjańskiemu cywilizacyjnemu modelowi rozwoju. Wszystko jest więc bardzo indywidualne.

I jesteśmy przekonani, że procesy socjalizacji nie tylko jednostek w ramach narodu, ale także narodów w globalnym świecie są bardzo trudne i bardzo niejednoznaczne.

literatura

  1. Зернецъка О.В. Globalny rozwój systemów komunikacji masowej i stosunków międzynarodowych. – K, 1999.
  2. Zwierincew AB Zarządzanie komunikacją. – Petersburg, 1997.
  3. Kolomiets V. Międzynarodowe systemy informacyjne. – K, 2001.
  4. Kondorcet J.A. Szkic historycznego obrazu postępu ludzkiego umysłu // Filozofia historii: antologia. – M., 1994.
  5. Kochetov E. Globalizm jako geoekonomia, jako rzeczywistość, jako wszechświat. – M., 2001.
  6. Lall J. Mass Media, komunikacja, kultura: podejście globalne. – K, 2002.
  7. Lebiediewa MM Światowa polityka. – M, 2003.
  8. Levi-Strauss K. Antropologia strukturalna. – M., 1985.
  9. Leontiew AA Działalność. Świadomość. Osobowość. – M, 1974.
  10. Leontiew AA Język, mowa, aktywność mowy. – M., 1974.
  11. Lotman Yu.M. Kultura jako inteligencja zbiorowa a problemy sztucznej inteligencji. – M, 1997.
  12. Makarenko EA Europejska polityka informacyjna. – K, 2000.
  13. Maksimenko SD Psychologia genetyczna. – M; K, 2000.
  14. Malinowski B. Magia, nauka i religia. – M, 1998.
  15. Olshansky DV PR polityczny. – Petersburg, 2003.
  16. Noela-Neumanna. Opinia publiczna. Otwarcie spirali ciszy. – M, 1996.
  17. Pakhomov Yu Ukraina i Rosja na falach globalizacji. Aspekt ekonomiczny // Myśl polityczna. – 1998. – № 2.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.