Podejście do zarządzania z punktu widzenia różnych szkół naukowych. Podejścia procesowe, systemowe i sytuacyjne w zarządzaniu

Podejście do zarządzania z punktu widzenia różnych szkół naukowych

Ukształtowanie się zarządzania jako nauki, jako dziedziny badań było po części odpowiedzią na potrzeby wielkiego biznesu, po części – próbą wykorzystania nowych technologii, a po części wynikiem naukowego opracowania najefektywniejszych metod pracy.

Istnieją cztery główne podejścia, które wniosły znaczący wkład w rozwój teorii i praktyki zarządzania, a mianowicie:

  • podejście z punktu widzenia alokacji szkół naukowych w zarządzaniu;
  • podejście procesowe;
  • podejście systemowe;
  • podejście sytuacyjne.

Ważne jest również rozważenie podejścia do zarządzania z punktu widzenia różnych szkół naukowych.

Szkoła Zarządzania Naukowego (1885-1920 s.). Za założyciela szkoły naukowego zarządzania uważa się Fredericka Taylora, który pracował w firmie metalurgicznej. Swoimi eksperymentami i pracami naukowymi starał się udowodnić, że wypracowane przez niego metody naukowej organizacji pracy i ukształtowane na ich podstawie „zasady naukowego zarządzania” zrewolucjonizują produkcję i zastąpią autorytarne metody zarządzania bardziej racjonalnymi podejściami naukowymi. Taylor sformułował swoje główne idee w postaci zasad „zarządzania naukowego”:

  • opracowanie optymalnych metod wykonywania pracy dzięki naukowym badaniom kosztów czasu, zużytych ruchów i wysiłków pracowników;
  • bezwzględne przestrzeganie opracowanych naukowo standardów i zasad;
  • selekcja, szkolenie i umieszczanie pracowników na tych stanowiskach i zadaniach, na których przyniosą one największe korzyści;
  • płatność według wyników (niższe wyniki – niska płatność, wyższe wyniki – wyższa płatność);
  • wykorzystanie kierowników funkcjonalnych, którzy zapewniają realizację prac i ich kontrolę nad wyspecjalizowanymi obszarami;
  • utrzymywanie przyjaznych relacji między pracownikami a menedżerami.

Znaczący wkład w rozwój tej szkoły wniósł amerykański przemysłowiec, król amerykańskiego przemysłu samochodowego Henry Ford (1863-1947 s.), którego imię stało się symbolem XX wieku, wzorowym ucieleśnieniem „amerykańskiego snu”. ”. To właśnie G. Ford sformułował organizacyjne i techniczne zasady zarządzania, które stosował w swojej praktyce.

Oprócz Taylora i Forda szkołę zarządzania naukowego udoskonalili G. Emerson, Frank i Lilia Gilbert, Henry Gant, A. Hopf i inni.

Klasyczna Szkoła Zarządzania (1920-1950 s.). Za „ojca” klasycznego zarządzania uważany jest francuski biznesmen i inżynier Henri Fayol (1841-1925 s.), który stworzył pierwszą holistyczną klasyczną szkołę zarządzania i sformułował jej podstawowe zasady i funkcje.

Podstawowe zasady zarządzania administracyjnego A. Fayola:

  • Władza jest nierozerwalnie związana z osobistą odpowiedzialnością.
  • Podział pracy według specjalizacji (ale w tym procesie jest granica, poza którą spada efektywność zarządzania),
  • Jedność porządku, czyli jednomyślność (co jest sprzeczne z funkcjonalnym podejściem do zarządzania wprowadzonym przez F. Taylora).
  • Dyscyplina obowiązkowa dla wszystkich, która zakłada wzajemny szacunek przełożonych i podwładnych, przestrzeganie umów.
  • Jedność zarządzania na zasadzie „jednego lidera i jednego planu dla zestawu operacji, które mają wspólny cel”.
  • Podporządkowanie interesów indywidualnych generałowi.
  • Godziwa nagroda dla wszystkich.
  • Specjalizacja w granicach rozsądku, która słabnie wraz ze wzrostem skali przedsiębiorstwa.
  • Hierarchia pozwalająca na minimalizację stopni zarządzania w celu optymalnego wykorzystania połączeń poziomych.
  • Zamówienie, które opiera się na zasadzie: „każdy ma swoje miejsce i każdy pracownik na swoim miejscu”.
  • Poświęcenie pracowników wspólnej sprawie.
  • Konsekwencja kadry, gdyż duża rotacja jest konsekwencją niekompetentnego kierownictwa.
  • Inicjatywa pracownicza, która wymaga od menedżera stosowania wynagrodzenia i wyrzeczenia się osobistych ambicji.
  • Duch korporacyjny, czyli jedność interesów pracowników i kolektywizm w pracy.

Rządzenie, według Fayola, „oznacza przewidywanie, organizowanie, dowodzenie, koordynowanie i kontrolowanie”.

Do zwolenników Fayola należą L. Gulik, L. Urvik, J. Mooney, K. Adametsky, A. Reilly, C. Barnard i inni uczeni, którzy rozwinęli i skonkretyzowali tę doktrynę.

Teoria idealnej biurokracji (od 1920). Teorię „idealnej biurokracji” stworzył słynny niemiecki socjolog Max Weber (1864-1920).

Istotą tej teorii są pojęcia:

  • jasny podział pracy, prowadzący do pojawienia się wysoko wykwalifikowanych specjalistów na każdym stanowisku;
  • hierarchia zarządzania, według której każdy niższy poziom jest kontrolowany i podporządkowany wyższemu;
  • obecność połączonego systemu uogólnionych zasad i standardów, które zapewniają koordynację różnych zadań;
  • brak nieporozumień w relacjach międzyludzkich;
  • organizacja zatrudnienia w ścisłej zgodności z wymogami kwalifikacji technicznych, a także ochrona pracowników przed nieuzasadnionymi zwolnieniami;
  • długoterminowa strategia rekrutacyjna;
  • awansowanie w górę organizacji w oparciu o kompetencje i rozległą wiedzę zdobytą przez lata pracy.

Szkoła Stosunków Międzyludzkich (od 1930). Założycielem szkoły stosunków międzyludzkich jest amerykański socjolog i psycholog Elton Mayo (1880-1949 s.). Wieloletnie prowadzone przez niego badania w Hawthorne (koło Chicago) wykazały, że produktywność pracowników wzrasta nie tyle dzięki wyższym płacom, ile dzięki zmianom w relacji między wykonawcami a menedżerami na lepsze, zwiększając satysfakcję z pracy i relacje w zespół. Główną zaletą Mayo jest to, że udowodnił zależność wyników pracy od właściwych metod zarządzania relacjami międzyludzkimi.

Powstanie szkoły stosunków międzyludzkich wiąże się również bezpośrednio z nazwiskiem niemieckiego psychologa Hugo Münsterberga (1863 – 1916 s.). W swojej pracy „Psychologia i efektywność przemysłowa” sformułował podstawowe zasady, według których należy dobierać pracowników na stanowiska kierownicze, a także udowodnił znaczenie humanizacji procesu zarządzania, ponieważ menedżer musi w pierwszej kolejności zarządzać ludźmi, a nie maszynami.

Wśród badaczy zajmujących się tym obszarem znajdują się prace Mary Follett (1868-1933 s.), która analizowała style zarządzania i opracowała teorię przywództwa, a także rozwój naukowy F. Herzberga, D. McGregora, R. Blake’a , R. Blake, K. Argyris.

Empiryczna Szkoła Zarządzania (od 1940). Empiryczną szkołę zarządzania reprezentują naukowcy, którzy połączyli rozwój teorii z badaniem praktyki zarządzania opartą na syntezie podstawowych idei szkoły klasycznej i szkoły stosunków międzyludzkich.

Jednym z wybitnych teoretyków zarządzania i założycielem tej szkoły jest profesor zarządzania na Uniwersytecie Nowojorskim Peter Drucker (ur. 1909 r.). Nie bez powodu Druckerowi przypisuje się prymat w tworzeniu systematycznej doktryny zarządzania jako dyscypliny, co umożliwiło jej studiowanie w instytucjach edukacyjnych. Jego najsłynniejszą podstawą teoretyczną jest koncepcja „zarządzania celami”, która dokonała „rewolucji” w światowej nauce o zarządzaniu.

Ogólna charakterystyka zarządzania przez cele sprowadza się do trzech najważniejszych elementów:

  • określenie jasnych celów strategicznych;
  • zaangażowanie wszystkich pracowników systemu w proces określania celów;
  • ocena skuteczności na podstawie wyników.

Czołowymi przedstawicielami szkoły empirycznej są także A. Sloan, R. Davis, E. Plowman, A. Chandler, L. Newman, D. Miller oraz inni naukowcy, u których badania teoretyczne łączą się z działalnością praktyczną.

Szkoła Systemów Społecznych (od 1970). Założycielami szkoły byli C. Barnard, D. March, G. Simon, I. Ann Sorf. Sformułowali ideę, że każda organizacja jako otwarty złożony system ma tendencję do dostosowywania się do dość złożonego środowiska, a główne powody, które występują w systemie trzeba wyjrzeć poza niego. Ich systematyczne podejście do zarządzania pozwala uniknąć sytuacji, w których decyzja w jednej dziedzinie staje się problemem dla innej.

Sytuacyjne teorie zarządzania (od 1980). Wśród „syntetycznych” studentów zarządzania szczególne miejsce zajmuje podejście sytuacyjne, czyli przypadek (z j. angielskiego. przypadek – sytuacja). To bardziej sposób myślenia niż zestaw konkretnych działań. Opracowany w Harvard Business School, pomaga przyszłym menedżerom szybko rozwiązywać problemy.

Najbardziej zaawansowane teorie sytuacyjne to teoria adaptacji (strategia adaptacji), teoria strategii globalnej oraz teoria zarządzania opartego na wynikach, stworzona przez fińskich ekspertów.

Powstanie zarządzania behawioralnego było wynikiem wzmocnienia związku koncepcji relacji międzyludzkich z psychologią, socjologią i ergonomią. Jej przedstawicielami są R. Likert, A. Maslow, D. McGregor.

Dużą popularnością wśród koncepcji zarządzania systemami cieszy się teoria „7-S”, opracowana przez dwie pary badaczy amerykańskich (pierwsza para to Thomas Peter i Robert Waterman, druga – Richard Pascal i Anthony Athos). Naukowcy doszli do wniosku, że efektywna, nowoczesna organizacja powstaje w oparciu o siedem powiązanych ze sobą elementów, z których zmiana każdego prowadzi do zmiany pozostałych sześciu. Główne punkty tej koncepcji to: strategia, struktura, systemy, personel, styl, umiejętności i wartości, którymi można się dzielić w taki czy inny sposób.

Teoria kultury organizacyjnej (od 1985). Teoria ta to kolejne nowe podejście do rozwoju teorii i praktyki współczesnego zarządzania. Wśród jej przedstawicieli wymieniamy W. Sate, E. Shine, I. Parsons, R. Quinn, J. Rohrbach. W ramach teorii zarządzania kultura organizacyjna postrzegana jest jako potężne narzędzie, które może kierować wszystkimi działami organizacji i jednostkami do osiągania wspólnych celów, mobilizowania inicjatywy pracowników, kultywowania zaangażowania w organizację, poprawy komunikacji, zachowań.

Coraz bardziej upowszechnia się teoria kultury zarządzania – teoria racjonalnej organizacji pracy aparatu zarządzania, ujawnienie roli w nim elementu kulturowego.

„Nowa Szkoła” charakteryzuje się chęcią wprowadzenia do nauki metod zarządzania i aparatury nauk ścisłych (cybernetyki i teorii badań operacyjnych). Przedstawicielami tej szkoły są R. Acoff, S. Beer, D. Bertalanffy, R. Luce i inni.

Podejścia procesowe, systemowe i sytuacyjne w zarządzaniu

Podejście procesowe traktuje zarządzanie jako szereg bezpośrednio powiązanych ze sobą działań. Te działania, z których każde jest procesem samym w sobie, w dużej mierze determinują sukces organizacji. Nazywa się je „funkcjami zarządzającymi”. Każda funkcja zarządzania jest również procesem. Dlatego proces zarządzania jest sumą wszystkich funkcji.

Proces zarządzania obejmuje funkcje planowania, organizowania, motywowania, kontrolowania i regulowania. Te pięć podstawowych funkcji zarządzania jest połączonych z procesami komunikacji i podejmowania decyzji. Przywództwo (przywództwo) to niezależna działalność.

Funkcja planowania polega na decydowaniu, jakie powinny być cele organizacji (przedsiębiorstwa) i co należy zrobić, aby je osiągnąć. Przede wszystkim musimy odpowiedzieć na pytania: stan rzeczy, pożądane rezultaty, sposoby ich osiągnięcia. Planowanie jest jednym ze sposobów, w jaki kierownictwo kieruje wysiłkiem wszystkich członków zespołu na osiągnięcie wspólnych celów.

Funkcja organizowania. Zorganizować oznacza stworzyć jakąś strukturę, aby osiągnąć określony cel. Obejmuje to podział pracy pomiędzy pracowników, delegowanie zadań i uprawnień. Funkcja organizacji zapewnia organizację, dyscyplinę, odpowiedzialność za zadanie.

Funkcja motywacji. Menedżer musi zawsze pamiętać, że nawet dobrze zaprojektowany plan, najdoskonalsza struktura organizacji traci na znaczeniu, jeśli pracownicy nie wykonują zleconej im pracy lub wykonują ją słabo, bez inicjatywy. Funkcja motywowania ma na celu zapewnienie, aby pracownicy przedsiębiorstwa wykonywali powierzone im obowiązki. Aby to zrobić, organizacja musi stworzyć warunki dla materialnego i moralnego zainteresowania pracowników wykonywaniem pracy.

Funkcją kontroli jest proces zapewniania, że organizacja osiąga swoje cele. Istnieją trzy aspekty kontroli zarządczej: ustalanie standardów, zmiana tego, co faktycznie osiągnięto w danym okresie, porównywanie tego, co zostało osiągnięte z oczekiwanym rezultatem.

Rozważane funkcje zarządcze mają dwie ogólne cechy: wszystkie wymagają podejmowania decyzji. Dlatego podejmowanie decyzji i komunikacja należą do łączących się procesów zarządzania.

Funkcja regulacyjna – rodzaj działalności zarządczej mającej na celu wyeliminowanie odchyleń, awarii, braków itp. w zarządzanym systemie poprzez opracowanie i wdrożenie odpowiednich środków przez system zarządzania.

Regulacja ma na celu wyeliminowanie wszelkich braków, odchyleń, awarii zidentyfikowanych w procesie kontroli. Jednocześnie środki regulacyjne mogą być stosowane na wszystkich poprzednich etapach technologii zarządzania (planowanie, motywowanie, organizacja). Aby to zrobić, zastosuj działania naprawcze w oparciu o wybór następujących rozwiązań:

  • eliminacja odchyleń;
  • przegląd norm i kryteriów;
  • eliminacja odchyleń wraz z rewizją norm i kryteriów.

Specyfika regulacji polega na tym, że w przeciwieństwie do funkcji planowania, organizacji i motywowania, które są doskonalone bezpośrednio w systemie zarządzania organizacją, regulacja i kontrola są doskonalone w systemach zarządzania i kontroli.

Podejście systemowe. System to całość składająca się z zależnych od siebie części, z których każda w pewnym stopniu charakteryzuje całość. Zgodnie z podejściem systemowym lider powinien postrzegać organizację jako zbiór powiązanych ze sobą elementów, takich jak ludzie, struktura, zadania, technologia, nastawionych na osiągnięcie określonych celów i ściśle powiązanych ze światem zewnętrznym.

Organizację jako system można opisać w nieco uproszczony sposób. Organizacja otrzymuje informacje z otoczenia zewnętrznego, kapitału, materiałów, zasobów pracy. Te komponenty nazywane są „wejściami”. W procesie transformacji te nakłady są przekształcane w przedsiębiorstwie w produkty lub usługi. Są to produkty organizacji. Jeżeli organizacja zarządzająca jest efektywna, to w procesie transformacji tworzona jest dodatkowa wartość. W tych warunkach wzrasta sprzedaż, rosną zyski, zadowolenie pracowników z wyników ich pracy.

Podejście sytuacyjne opiera się na fakcie, że priorytet metod zarządzania jest zdeterminowany sytuacją. Ze względu na to, że zarówno w organizacji, jak i w otoczeniu zewnętrznym istnieje wiele czynników, nie ma jednej „najlepszej” metody zarządzania. W konkretnej sytuacji najskuteczniejsza jest ta, która najpełniej odpowiada jej istocie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.