Charakterystyka podstawowych operacji umysłowych. Formy poznania zmysłowego, logicznego. Formowanie wyobrażeń o przedmiotach i zjawiskach przyrody

W tworzeniu pojęć przyrodniczych porównania często przybierają formę opozycji. W celu zapoznania się z przedmiotami i zjawiskami przyrody szeroko stosuje się porównanie w formie porównania.

Porównanie jest nierozerwalnie związane z inną czynnością umysłową – abstrakcją. Nauczanie dzieci abstrakcji oznacza rozwijanie w nich zdolności dostrzegania wspólnych podstawowych cech niektórych przedmiotów.

Proces uczenia się wymaga systematycznego łączenia abstrakcji i konkretyzacji, czyli przejścia od abstrakcyjnego, ogólnego do szczegółowego, indywidualnego. Tak więc konkretyzacja obejmuje rozpoznawanie na rysunkach lub podczas przechodzenia pewnych kształtów powierzchni, wyznaczanie linii horyzontu, określonych gatunków zwierząt i tak dalej. Młodsi uczniowie często mają trudności z konkretyzacją pewnych pojęć przyrodniczych, np. rośliny, do których odnoszą się do przyrody nieożywionej, owady nie są uważane za zwierzęta. Wynika to z nieprzywiązywania się nauczyciela do konkretyzacji pewnych stanowisk teoretycznych, izolacji nauczania przedmiotów ścisłych od samej natury.

Ten rodzaj aktywności umysłowej odgrywa ważną rolę w tworzeniu pojęć przyrodniczych.

Opanowanie operacji uogólniania jest również warunkiem koniecznym zrozumienia przez uczniów związków przyczynowych w przyrodzie. Kształtowanie umiejętności ich odnajdywania i rozumienia następuje w procesie produktywnych działań uczniów, kiedy wyjaśniają i udowadniają swoje wypowiedzi.

Myślenie jest nieodłączne od języka. Dlatego zdolność uczniów do porównywania, podsumowywania, systematyzowania przedmiotów i zjawisk itp. znajduje swój układ werbalny, sprzyja rozwojowi logiki, przejrzystości, obrazowania zarówno języka ustnego, jak i pisanego dzieci.

Rozwojowi języka uczniów szkół podstawowych sprzyja także opis cech przedmiotów, które dzieci widzą w przyrodzie, podczas wycieczek, pokazów eksperymentów itp. W ten sposób ustala się związek między słowem a obrazem, słowa są wypełniane odpowiednią konserwacją. Dzieci trzeba wprowadzać w otaczający je świat, aby codziennie odkrywały w nim coś nowego, aby każdy krok był podróżą do źródeł myślenia i mowy.

Prowadzenie obserwacji dzieci podczas demonstrowania eksperymentów, oglądania filmów i slajdów oraz skupianie się na najważniejszych rzeczach również sprawia, że uczniowie są bardziej spostrzegawczy.

Poznanie sensoryczne obejmuje doznania, spostrzeżenia, idee; na logiczne lub racjonalne – pojęcia, sądy, wnioskowania. Te formy refleksji mają również miejsce w przyswajaniu wiedzy, gdyż w procesie uczenia się w umysłach uczniów musi zostać odtworzony prawdziwy obraz świata.

Najprostszą formą refleksji sensorycznej jest doznanie.

Wrażenie to proces odbicia w ludzkim mózgu pewnych właściwości, właściwości przedmiotów i zjawisk rzeczywistości obiektywnej, ze względu na ich bezpośredni wpływ na zmysły.

Wyobrażenia to nie tylko obrazy przedmiotów, które kiedyś postrzegaliśmy. Możesz mieć wyobrażenie o takich przedmiotach, których nigdy nie widzieliśmy. Powstają na podstawie zrozumienia szeregu wyobrażeń o otaczających obiektach lub zjawiskach.

Pojęcie – forma myśli, która odzwierciedla istotne cechy i relacje przedmiotów i zjawisk świata rzeczywistego.

Znak jest tym, co wyróżnia lub przypomina przedmioty i zjawiska. Znaki te mogą mieć postać właściwości (biały, przezroczysty, rozpuszczalny), stanu (porusza się, odżywia, rośnie). Znaki dzielą się na znaczące i nieistotne. Cechami istotnymi są te, które należą do obiektów pewnej grupy i odróżniają je od obiektów innej grupy. Zatem pojęcie „człowieka” implikuje takie podstawowe cechy, jak świadomość, język i praca.

W każdym pojęciu rozróżnij jego zawartość i objętość. Znaczenie pojęcia to zbiór cech przedmiotów odzwierciedlonych w pojęciu. Tak więc w znaczeniu określenia „bestia” kryją się między innymi takie cechy, jak obecność włosów, poród żywy i karmienie piersią.

Zakres pojęcia – to zbiór obiektów, z których każdy posiada cechy składające się na treść pojęcia. Tak więc pojęcie „bestii” jednoczy takich przedstawicieli tej klasy zwierząt jak wilk, lis, zając wiewiórki, niedźwiedź brunatny i wiele innych, ponieważ każdy z nich jest pokryty futrem, rodzi żywe dzieci i karmi je mlekiem.

Pojęcia dzielą się na indywidualne (pojedyncze), odnoszące się do poszczególnych obiektów, zjawisk i ogólne, obejmujące grupę obiektów; do konkretu, odnoszącego się do przedmiotów, zjawisk i abstrakcji, odnoszącego się do właściwości obiektów i zjawisk, traktowanych jako samodzielny przedmiot myśli (np. pogoda, klimat). Pojęcie zawsze istnieje w słowie i jest wyrażane przez słowo lub grupę słów.

Pojęcia powstają w ludzkim umyśle na podstawie takich procesów umysłowych jak. analiza, synteza, porównanie, abstrakcja i uogólnienie.

Rola pomysłów w nauce jest bardzo duża: im bogatsze pomysły dzieci, im pełniejsza objętość i dokładniejsza treść, tym lepszy rozwój pamięci i myślenia dzieci. Wyobraźnia jest także warunkiem koniecznym formowania się pojęć, rozumienia przez uczniów słów nauczyciela, a także opanowania materiału podręcznikowego.

Aby ukształtować w umysłach uczniów jasne wyobrażenie o nieznanym przedmiocie, należy im pokazać, dać możliwość dotknięcia go, a czasem wąchania i smakowania. Jeśli podmiot jako pewien zestaw bodźców działa na wiele analizatorów, w korze dużych półkul powstają tymczasowe połączenia, w wyniku których organizm reaguje na podmiot jako całość. Jednoczesne działanie różnych analizatorów jest więc najważniejszym warunkiem przejścia od indywidualnych wrażeń do percepcji podmiotu jako całości.

Aby ukształtować w uczniach ogólną ideę przedmiotu, najlepiej jest zapoznać dzieci z nim bezpośrednio w przyrodzie. Dlatego obserwacje podczas wycieczek, a także wieloletnie niezależne obserwacje w przyrodzie mają ogromne znaczenie. Podczas tych obserwacji uczniowie nie tylko zapamiętują cechy zewnętrzne niektórych obiektów, ale także zwracają uwagę na ich naturalne środowisko. Dzięki temu możliwe jest zidentyfikowanie określonych relacji między obiektem a otoczeniem. W trakcie obserwacji elementy zmysłowe (empiryczne) i abstrakcyjne (logiczne) są ze sobą ściśle powiązane, co umożliwia studentom zrozumienie istoty badanych zjawisk.

Oczywiście na lekcji przedmiotowej percepcja sensoryczna uczniów łączy się ze słowem prowadzącego ten proces, ponieważ młodsi uczniowie nie potrafią jeszcze zidentyfikować głównych właściwości przedmiotu. Dzieci dostrzegają tylko te cechy, które od razu przykuwają uwagę, choć mogą być one nieistotne.

Nie wystarczy słyszeć – trzeba umieć słuchać, nie wystarczy oglądać – trzeba widzieć. A nauczyciel zarządza tym procesem. Najpierw uczniowie przyglądają się całemu przedmiotowi, chwytając jego ogólny obraz. Stopniowo nauczyciel wprowadza uczniów w różnorodne znajomości z przedmiotem. Dzieci opisują to werbalnie, ustalają związki przyczynowo-skutkowe.

Rysowanie rozważanych obiektów z pamięci sprzyja najlepszemu zapamiętywaniu tworzonych obrazów. Należy jednak zauważyć, że rysunków, zwłaszcza przerysowanych z podręcznika, nie należy podziwiać, ponieważ zajmuje to dużo czasu.

Z mniejszą wydajnością, ale nadal możesz stworzyć całościowy obraz tematu i za pomocą pomocy wizualnych: obrazów, slajdów, taśm filmowych itp.

Podczas badania właściwości obiektów nieożywionych najskuteczniejsze są eksperyment demonstracyjny nauczyciela i indywidualne eksperymenty uczniów. Na przykład uczniowie badają właściwości minerałów, wykonując szereg eksperymentów dostarczonych przez program.

Widoczność nie powinna być nadużywana, ponieważ spowalnia rozwój myślenia abstrakcyjnego. Przewaga metod werbalnych jest niedopuszczalna, ponieważ w tym przypadku dzieci zapamiętają wiele słów, które nie będą miały w ich umyśle żadnego realnego znaczenia. Tak więc nauczyciel, korzystając z różnych pomocy wizualnych, organizując obserwację dzieci w przyrodzie, musi stale zarządzać procesem postrzegania przez uczniów zjawisk i obiektów, tworzenia jasnych pomysłów w ich umysłach. Takie zarządzanie odbywa się poprzez skierowanie uwagi dzieci na istotne cechy obiektu, ujawnienie relacji poszczególnych obiektów lub zjawisk. Uwagę pobudzają różne pytania i zadania, a także wykonywanie przez dzieci celowej pracy z tematem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.