Często duże cząstki stałe, zwane ciałami meteorytowymi, wnikają z kosmosu w gęste warstwy atmosfery.

Poruszając się w atmosferze cząsteczka nagrzewa się w wyniku hamowania, a wokół niej tworzy się rozległa świetlista powłoka gorących gazów. Ze względu na silny opór powietrza, ciało meteoru często pęka i rozbija się o Ziemię w postaci fragmentów. Pozostałości ciał meteorów, które spadły na Ziemię, nazywane są meteorytami.

Ciało meteoru o niewielkich rozmiarach czasami całkowicie odparowuje w ziemskiej atmosferze. W większości jego masa znacznie spada podczas lotu, a do Ziemi docierają tylko szczątki, które zwykle mają czas na ostygnięcie, gdy prędkość kosmiczna jest wygaszana przez opór powietrza. Czasami spadają nawet deszcze meteorów. Podczas lotu meteoryty topią się i pokrywają czarną skorupą. Jeden z takich „czarnych kamieni” w Mekce jest osadzony w ścianie świątyni i jest przedmiotem kultu religijnego.

Istnieją trzy rodzaje meteorytów: kamień, żelazo i kamień żelazny. Czasami meteoryty znajdują się wiele lat po ich upadku. Odkryto szczególnie wiele meteorytów żelaznych. W ZSRR meteoryt jest własnością państwa i musi zostać przekazany do badań instytucjom naukowym. O wieku meteorytów decyduje zawartość pierwiastków promieniotwórczych i ołowiu. Jest inaczej, a najstarsze meteoryty mają 4,5 miliarda lat.

Niektóre bardzo duże meteoryty eksplodują z dużą szybkością opadania i tworzą kratery meteorytowe przypominające kratery księżycowe. Największy z odkrytych kraterów znajduje się w Arizonie w Stanach Zjednoczonych. Jego średnica wynosi 1200 m, a głębokość 200 m. Ten krater pojawił się podobno około 5000 lat temu. Znaleziono ślady jeszcze większych i starszych kraterów po meteorytach. Wszystkie meteoryty są członkami Układu Słonecznego.

Ponieważ odkryto wiele małych planetoid, które przecinają orbitę Marsa, można założyć, że meteoryty to fragmenty planetoid o orbitach przecinających orbitę Ziemi. Struktura niektórych meteorytów sugeruje, że były pod wpływem wysokich temperatur i ciśnień, więc meteoryty mogły istnieć w głębinach zrujnowanej planety lub dużej asteroidy.

Meteoryty zawierają znacznie mniej minerałów niż skały ziemskie. Wskazuje to na prymitywną naturę materii meteorytowej. Jednak wiele minerałów wchodzących w skład meteorytów nie znajduje się na Ziemi. Na przykład większość kamiennych meteorytów zawiera okrągłe ziarna – chondrę, której skład chemiczny jest prawie taki sam jak Słońca. Ta starożytna substancja dostarcza informacji o początkowym etapie powstawania planet Układu Słonecznego.

Dostawcą znacznej części meteorytów spadających na Ziemię jest pas asteroid, znajdujący się pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza. Istnieje hipoteza, że współczesne asteroidy to fragmenty dziesiątej planety Układu Słonecznego – Faetona. Zakładając podobieństwo składu chemicznego Ziemi i tej planety, możemy wykorzystać wyniki analizy składu meteorytów w badaniu składu chemicznego naszej planety.

Meteoryty odgrywają znaczącą rolę w życiu na Ziemi. Każdego dnia na Ziemię spada około 3 ton meteorytów, nie licząc kosmicznego pyłu. W sumie Ziemia otrzymuje co najmniej 10 tysięcy ton materii meteorytowo-kosmicznej rocznie. W każdym razie, czy meteoryty są oryginalnym „materiałem budowlanym”, z którego nigdy nie powstała dziesiąta planeta, czy też są fragmentami planety Faeton, badanie ich składu chemicznego pozwala nam ocenić skład materii bliskiej Ziemi.

Do tej pory łączna liczba znalezionych meteorytów wynosi około 2500. Liczbę fragmentów meteorytów szacuje się na dziesiątki tysięcy.

W ostatnich latach na Antarktydzie dokonano wielu znalezisk meteorytów. Nie jest to spowodowane zwiększoną częstotliwością występowania meteorytów, ale wyjątkowymi warunkami ich zachowania w tym miejscu. Tylko w latach 1973-1983 japońscy naukowcy na Antarktydzie wykryli 4750 fragmentów meteorytów (w pobliżu Mount Yamato w Krainie Królowej Maud). Wielkość meteorytów jest bardzo zróżnicowana. W Afryce znaleziono meteoryt o wadze 60 ton, zwany Goba. W Devil’s Canyon w stanie Nevada w USA krater po meteorycie o średnicy 1,2 km i głębokości 140 m określił masę eksplodowanego meteorytu na 15 000 ton.

Skład meteorytów dzieli się na żelazo, żelazo-kamień i kamień.

Meteoryty żelazne stanowią 6% wszystkich znalezionych. Składają się prawie w całości z żelaza (89,7%) i niklu (9,1%) i nazywane są syderolitami. Ich gęstość wynosi około 8 g/cm 3 .

Meteoryty z kamienia żelaznego stanowią tylko 2% znalezionych. W składzie dzielą się na podniebienia (żelazo z krzemianami) i mezosyderyty (w przybliżeniu równe ilości żelaza i krzemianów). Ich gęstość to 5-6 g/cm3.

Najczęściej spotykane są meteoryty kamienne, które stanowią 92% całości. W składzie dzielą się na chondryty i chondryty.

Chondryty składają się z owalnych, łezkowatych ziaren (chondry) krzemianów spojonych żelazem. Kształt ziaren wskazuje, że ostygły one w warunkach bardzo słabej grawitacji.

Achondryty są zbliżone składem do skał ziemskich z głównej serii – bazaltów i czasami zawierają do 1% diamentów. Achondryty są najczęstszym rodzajem meteorytów. Sugerowano, że są one wytworem wulkanizmu księżycowego, który wrzuca je w pole grawitacyjne Ziemi. Ich gęstość wynosi około 3,5 g/cm 3 .

Dane dotyczące składu meteorytów spadających na Ziemię służą jako argument na rzecz niejednorodnej budowy planet. Wracając do hipotezy, że meteoryty są fragmentami zniszczonej planety Faeton, możemy ustalić związek między powłokami planety a klasą meteorytów. Według AN Zawaryckiego achondryty to fragmenty skorupy planety, które miały grubość 40-50 km. Płaszcz Phaetona charakteryzował się ultrazasadowym składem krzemianowym, o czym świadczy skład chondrytów. Syderolity i meteoryty z żelaznego kamienia mogły powstać, gdy zniszczone zostało jądro planety.

Nie wchodząc w hipotezę o istnieniu planety Faeton, należy zauważyć, że asteroidy (sądząc po meteorytach) w gęstości i innych parametrach są oczywiście zbliżone do planet grupy ziemskiej. W związku z tym znaczenie badania składu meteorytów jest oczywiste.

Bliskość składu chemicznego planet potwierdzają również dane z badań skał księżycowych dostarczonych przez radziecką stację „Moon-16” oraz amerykańską „Apollo-11 i 12”.

literatura

  1. Astronomia. Podręcznik. – K., 1999.
  2. Kurs astrofizyki praktycznej. – M.: Nauka. – 1997.
  3. Martynov D. Ya .. Kurs astrofizyki ogólnej. – M.: Nauka. – 1988.
  4. Martynov D. Ya., Lipunov VM Zbiór problemów astrofizyki. – M.: Nauka. – 1986.
  5. Shklovsky IS Gwiazdy, ich narodziny, życie i śmierć. – M., 1984.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.