Prawo konstytucyjne jako podstawowa gałąź prawa jest podstawą prawa administracyjnego, finansowego, cywilnego, karnego, ochrony środowiska i innych.

Stosunki konstytucyjno-prawne, ich przedmiot i skład. Prawo konstytucyjne, jak każda gałąź prawa krajowego, ma swój odrębny przedmiot regulacji. Jest to ustalony zbiór różnych stosunków społecznych, które kształtują się w procesie sprawowania władzy państwowej, porządek jej tworzenia i współdziałanie między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Stosunki te nabierają charakteru prawnego i stają się konstytucyjno-prawne, gdyż rządzą się przepisami prawa konstytucyjnego.

Za podmioty konstytucyjnych stosunków prawnych uważa się takich uczestników stosunków społecznych w sferze sprawowania władzy państwowej, którzy posiadają konstytucyjną osobowość prawną i odpowiadający jej status prawny. Tradycyjnie jest głową państwa (prezydent, monarcha, prezydium organu przedstawicielskiego); parlament, jego izby, przewodniczący izb, posłowie; rząd, premier, ministerstwa, urzędy centralne, ministrowie; organy nadzoru konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny; władze i administracja lokalna, gminy; federalne władze publiczne; obywatele (podmioty).

Status prawny podmiotów konstytucyjnych stosunków prawnych cechuje zróżnicowanie jego składu oraz rozpiętość dziedzin regulacji prawnej. Przede wszystkim należy wspomnieć o konstytucyjnych stosunkach prawnych między organami władzy centralnej, jak np. między głową państwa a parlamentem, parlamentem a rządem, między głową państwa a rządem w przypadku kontrasygnaty przez premiera lub ministrów monarcha lub prezydent; między głową państwa, parlamentem i rządem z jednej strony a konstytucyjnymi organami nadzoru z drugiej, w celu protestu przeciwko najnowszym regulacjom przyjętym przez ww. władze centralne.

W krajach związkowych istnieje znaczna liczba konstytucyjnych stosunków prawnych między związkiem reprezentowanym przez jego władze publiczne a poszczególnymi podmiotami federacji, między poszczególnymi członkami federacji i tak dalej. Stosunki konstytucyjne między centralnymi organami państwowymi a gminami kształtowane są poprzez sprawowanie „opieki administracyjnej” w wyniku rozwiązania gmin, usunięcia ze stanowiska burmistrzów, w rozwiązywaniu sporów gminnych i tak dalej.

Dominujące są konstytucyjne stosunki prawne między obywatelami (obywatelami) z jednej strony a władzą centralną – z drugiej, które powstają podczas wyborów, referendów czy plebiscytów, w realizacji inicjatywy ludowej. Równie ważne są konstytucyjne stosunki prawne między obywatelami a gminami w wyborach do organów samorządu terytorialnego, przy odwoływaniu członków rad gmin itp.

Przedmiotem konstytucyjnych stosunków prawnych są różne okoliczności lub uwarunkowania faktyczne wymagające mediacji prawnej. W orzecznictwie przedmiot stosunków prawnych rozumiany jest jako jego dwa poziomy (aspekty): bezpośredni i zewnętrzny.

Przedmiotem konstytucyjnych stosunków prawnych jest to, do czego zmierza wpływ prawny w określonym stosunku społecznym. Przedmiotami tymi są wola i świadomość podmiotów – uczestników stosunków prawnych. Na przykład, wraz z pojawieniem się prawotwórczych stosunków prawnych, ważne jest, aby zawsze brać pod uwagę interesy, wolę i poziom świadomości podmiotów zaangażowanych w dyskusję i uchwalanie prawa. W szczególności w procesie wyborczym wynik w dużej mierze zależy od tego, w jaki sposób uwzględni się interesy, wolę i świadomość wyborców, poziom ich stanu psychicznego.

Przedmiotem konstytucyjnych stosunków prawnych są: działalność ustawodawcza, konstytucyjna, kontrolna organów przedstawicielskich rządu, działalność ustawodawcza rządu, wybory organów przedstawicielskich państwa, referendum, tryb wykonywania praw i wolności obywateli, nadzór i kontrola władze lokalne i administracja.

Ujawniając istotę i treść konstytucyjnych stosunków prawnych należy zwrócić uwagę na to, że w odróżnieniu od innych mają one zawsze charakter polityczny, gdyż są kompleksowo związane z różnorodnymi działaniami państwa.

Zatem konstytucyjne stosunki prawne, które kształtują się w kolejności wykonywania ich kompetencji przez organy państwowe, mają wyraźnie polityczny charakter. To właśnie ta właściwość konstytucyjnych stosunków prawnych określa ich fundamentalny charakter i szczególne miejsce w systemie stosunków prawnych.

Źródła prawa konstytucyjnego . Źródła prawa konstytucyjnego należy rozumieć jako właściwe regulacje.

Podstawowymi źródłami prawa konstytucyjnego państw obcych, które zawierają regulacje pierwotne, są konstytucje. Z reguły zawierają one tylko główne zasady prawne i ważne regulacje w kardynalnych sferach społeczeństwa: status prawny obywateli, ustrój i uprawnienia władz publicznych, podstawowe zasady systemu wyborczego i prawa wyborczego i tak dalej. Ponadto konstytucje zawierają niekiedy jedynie przepisy ogólne i nie poruszają niektórych palących kwestii życia publicznego, pozostawiając tym samym ich decyzję w gestii rządu lub administracji.

Ogólnie rzecz biorąc, normy konstytucyjne nie obejmują całej różnorodności stosunków kształtujących się w ramach sprawowania władzy państwowej, dlatego są uzupełniane szeregiem innych regulacji, przede wszystkim ustawami konstytucyjnymi, których istotą jest to, że choć nie są częścią stosunków konstytucyjnych o charakterze czysto konstytucyjno-prawnym i funkcjonują jako uzupełnienie normatywnych przepisów prawa konstytucyjnego. To są prawa dotyczące praw wyborczych; o uprawnieniach parlamentu, jego izb i komisji sejmowych, komisji; o rządzie; o statusie prawnym osoby; w sprawie trybu wprowadzania stanu wyjątkowego itp.

Kolejną grupę źródeł obcego prawa konstytucyjnego tworzą akty ustawodawcze łączące ustawy organiczne i parlamentarne.

W systemie źródeł prawa konstytucyjnego państw obcych ważne są statuty. W tej grupie znajdują się rozporządzenia szefów państw i rządów.

Kolejna grupa przepisów normatywnych obejmuje trzy odrębne źródła prawa konstytucyjnego: precedensy sądowe, zwyczaje prawne i akty interpretacyjne.

W anglosaskim systemie prawnym precedens sądowy nazywano „prawem zwyczajowym”, co jest nierozerwalnie związane nie tylko z prawem konstytucyjnym, ale także z innymi gałęziami prawa.

W wielu obcych krajach źródłem prawa konstytucyjnego jest zwyczaj prawny. Normy te, ukształtowane w praktyce sprawowania władzy państwowej, pełniły rolę precedensu, ale nie uzyskały konsolidacji legislacyjnej ani sądowniczej. Nie można pominąć szczególnej formy prawa zwyczajowego, które zawiera określone normy prawa konstytucyjnego. Należą do nich dwa źródła: Biblia, podstawa prawa kanonicznego oraz Koran, który określa ogólne znaczenie prawa muzułmańskiego.

Źródłami prawa konstytucyjnego są także akty interpretacji prawnej, które oficjalnie wyjaśniają odpowiednie przepisy konstytucji i ustawy konstytucyjne. Ta forma źródła prawa jest powszechna w państwach anglosaskich. Interpretacji prawa dokonuje głowa państwa lub sądy. Przedmiotem wykładni są zarówno poszczególne artykuły konstytucji, jak i przepisy ustaw konstytucyjnych.

Źródłem prawa państwowego mogą być różnorodne doktryny prawne, czyli autorytatywne poglądy na teoretyczne zasady politologów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.