„Europejski wektor” ukraińskiej dyplomacji to jeden z priorytetów i strategicznie ważny dla naszego państwa. W dokumencie „Główne kierunki polityki zagranicznej Ukrainy”, przyjętym przez Radę Najwyższą Ukrainy w 1993 r., podkreślono, że długofalowym celem polityki zagranicznej Ukrainy jest członkostwo Ukrainy we Wspólnotach Europejskich oraz strukturach zachodnioeuropejskich lub europejskich.

Pilność problemu relacji Ukrainy z gigantem procesów integracji europejskiej i współpracy w Unii Europejskiej jest niezaprzeczalna.

Oczywiste jest, że przystąpienie Ukrainy do UE jest procesem długotrwałym, wieloetapowym i długofalowym, ale temat ten jest już szeroko omawiany wśród naukowców, dziennikarzy i polityków. Jednocześnie przesiąknięty jest różnorodnymi podejściami i ocenami jego zasięgu, różnic politycznych i ideologicznych.

Biorąc pod uwagę wagę tego problemu, autor w swoim artykule przeanalizował czynniki „europejskiego wyboru” Ukrainy, skupiając się na najważniejszych stronach relacji Ukraina-UE: 1991-1999 i przedstawił prognozę możliwych opcji dalszego rozwoju stosunki dwustronne.

Wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy w 1991 roku stało się jasne dla wszystkich, że piąte najludniejsze i pierwsze co do wielkości państwo na kontynencie europejskim na kontynencie europejskim jest jednym z kluczowych elementów współpracy politycznej, wojskowej, gospodarczej, naukowej i kulturalnej w Europa.

Europejski wybór Ukrainy jest naturalny i całkiem naturalny. Ten wybór można wyjaśnić kilkoma czynnikami.

Po pierwsze, to bliskość geograficzna i cywilizacyjna Ukrainy i Europy. Jakkolwiek banalna może być ta prawda, Ukraińcy byli, są i zawsze będą Europejczykami. Trudno nie zgodzić się z opinią L.D. Kuczma podczas przemówienia w Berlinie 5 lipca 1995 r., że „Ukraina nie powinna nigdzie jechać. Była, jest i pozostaje tam, gdzie określa ją historia i geografia”.

Po drugie, historyczna tradycja współpracy Ukraińców z innymi narodami europejskimi (Rus Kijowska IX-XIII w., Ukraina kozacka XV-XVII w. itd.)

Po trzecie, prawdopodobne „zagrożenie ze Wschodu” i jednocześnie „idea powrotu do Europy”, która przenikała postkomunistyczne państwa Europy Środkowo-Wschodniej okazały się katalizatorami zbliżenia Kijowa i Brukseli . Czynnik ten wymusił kierunek polityki zagranicznej Ukrainy z „przyjaznego objęcia Moskwy” w kierunku bardziej wstrzemięźliwych ośrodków integracji europejskiej: Brukseli, Strasburga i Luksemburga.

Z kolei Ukraina, jako jeden z założycieli WNP, opowiada się za rozwojem jak najszerszych powiązań handlowych, gospodarczych i innych między krajami WNP na zasadzie suwerennego partnerstwa, równości i wzajemnych korzyści.

Jednocześnie, mimo dążenia sił prokomunistycznych do „odrodzenia” tego, co „zjednoczone i niepodzielne”, Ukraina unika udziału w instytucjonalizacji form współpracy międzypaństwowej w ramach WNP, które mogą przekształcić wspólnotę w ponadnarodową strukturę federalną. Ostatnim czynnikiem „europejskiego wyboru” Ukrainy, który był i pozostaje również ważnym elementem integracji Ukrainy, są „europejskie standardy” dobrobytu gospodarczego, stabilności politycznej, dobrobytu społecznego, demokracji i wolności osobistej. Na tle kryzysu gospodarczego, korupcji, przestępczości zorganizowanej, niestabilności politycznej i zubożenia większości mieszkańców Ukrainy „standardy europejskie” są dla naszych rodaków więcej niż atrakcyjnymi przykładami.

Nawiasem mówiąc, ponad 20 (!) krajów Europy Środkowo-Wschodniej „w kolejce” do pełnego członkostwa w UE. Polska, Czechy, Słowenia, Estonia, Węgry i Cypr spodziewają się przystąpienia do UE w latach 2005/2007. Reformując gospodarkę i ustawodawstwo, podnosząc poziom życia ludności Ukrainy oraz biorąc szeroki udział w sprawach europejskich na rzecz bezpieczeństwa i stabilności na kontynencie, nasze państwo wkrótce będzie mogło zadeklarować się jako potężne państwo europejskie i być może przystąpienie Ukrainy do UE nie wyda się zbyt odległa ani nawet nierealistyczna.

Chciałbym zatrzymać się na temat ewolucji stosunków Ukrainy z UE i przedstawić moją wizję perspektyw.

Już 2 grudnia 1991 r. została przyjęta Deklaracja UE w sprawie Ukrainy, w której uczestniczące kraje zatwierdziły wolę narodu ukraińskiego w ogólnoukraińskim referendum 1 grudnia 1991 r. W tym samym roku UE zatwierdziła Program Pomocy Technicznej WNP (TACIS) oraz wsparcie makrofinansowe na reformę gospodarki i ustawodawstwa oraz rozwój społeczeństwa demokratycznego byłych republik radzieckich (w tym na Ukrainie).

W październiku 1993 r. w Kijowie powstał Komitet Współpracy UE-Ukraina.

Niewątpliwie ostatnim wydarzeniem w stosunkach Ukraina-UE było podpisanie Umowy o Partnerstwie i Współpracy UE-Ukraina. Dokument ten, podpisany 14 czerwca 1994 r. w Brukseli przez przedstawicieli obu stron, zapoczątkował stabilny dialog polityczny, gospodarczy i kulturalny między UE z jednej strony a Ukrainą z drugiej. Nawiasem mówiąc, Ukraina była pierwszą republiką byłego ZSRR, która podpisała taką umowę. Dokument ten zawiera 1009 artykułów, 5 załączników oraz Protokół o wzajemnej pomocy w obowiązkach handlowych (do 2004 r.). Umowa przewiduje system regularnych konsultacji na różnych szczeblach, tworząc podstawę stabilnego dialogu politycznego UE-Ukraina. Zgodnie z art. 85 i art. 90-92 zostały zatwierdzone przez Radę Współpracy i Komisję Współpracy Parlamentarnej, w skład której wchodzą deputowani ukraińscy i europejscy.

Należy zauważyć, że Rada Najwyższa Ukrainy ratyfikowała to porozumienie w listopadzie 1994 roku, a UE – 15 krajów dopiero w lutym 1998 roku. Umowa przejściowa w sprawie handlu między obiema stronami obowiązuje od lutego 1996 r. i wygasła 1 marca 1998 r. wraz z wejściem w życie Umowy o partnerstwie i współpracy między Ukrainą a UE. Wejście w życie tego ważnego dla Ukrainy dokumentu, w przypadku skorzystania ze wszystkich korzystnych postanowień Umowy o Partnerstwie i Współpracy z UE oraz przyjęcia obranego kierunku polityki zagranicznej, otwiera perspektywę partnera stowarzyszonego UE w przyszły.

W tym samym 1994 roku UE przyjęła kolejny ważny dokument: „Wspólne stanowisko w sprawie Ukrainy”, w którym określono główne obszary współpracy między Unią Europejską a naszym krajem.

20 grudnia 1996 r. w Brukseli przyjęto Plan Działań UE dla Ukrainy. Zgodnie z tym planem do 1999 roku Ukraina otrzymała 700 milionów dolarów. Unia Europejska obiecała też dodatkowe środki na zamknięcie elektrowni jądrowej w Czarnobylu.

W marcu 1997 roku w Kijowie otwarto Centrum Dokumentacji UE. Jednym z zadań tego Centrum jest promowanie reformy ustawodawstwa ukraińskiego zgodnie ze standardami europejskimi. W ten sposób można już odczuć „obecność” UE w naszym kraju.

Jak wspomniano powyżej, 1 marca 1998 r. weszła w życie Umowa o partnerstwie między Ukrainą a UE, która wprowadziła stosunki między obiema stronami na jakościowo nowy etap, otwierając dla Ukrainy perspektywę członkostwa stowarzyszonego w UE.

Niewątpliwie Europa jest gotowa do współpracy z Ukrainą. Ukraina jest strategicznym partnerem UE, przede wszystkim ze względu na wspólne obszary zainteresowań: bezpieczeństwo i pokój na kontynencie, współpracę gospodarczą, więzy kulturowe i inne.

Jakie są możliwe dalsze kroki Ukrainy na ścieżce integracji ze strukturami europejskimi?

Pierwsza opcja. Pogłębienie współpracy w ramach Umowy o Partnerstwie i Współpracy z UE z wykorzystaniem jej postanowień gospodarczych i stworzenie strefy wolnego handlu już w latach 1999/2000. Ta opcja ma wszelkie powody do pomyślnej realizacji pod jednym warunkiem: Ukraina przezwycięży dekoniunkturę i osiągnie stabilizację swoją gospodarkę, kontynuując tok reform.

Druga opcja. Ścisła współpraca Ukrainy z UE w zakresie polityki zagranicznej, pełny udział w OBWE, RE, ISE, ścisła współpraca z NATO i UZE oraz dalsze kroki współpracy ze strukturami europejskimi, Ukraina będzie mogła uzyskać status partnera stowarzyszonego z UE. Jeśli jej gospodarka się ożywi, Ukraina będzie mogła przekształcić to „częściowe członkostwo stowarzyszone w UE w sferze politycznej” w pełnoprawne.

Trzecia opcja. Opcja ta opiera się na negatywnych tendencjach rozwoju państwa ukraińskiego i pragnę zauważyć, że powinna pozostać tylko na papierze, pomimo realnych możliwości jej realizacji. Ze względu na niestabilność i sprzeczności społeczne UE przez kolejne 5-10 lat straci zainteresowanie wspieraniem Ukrainy. Państwo niekonkurencyjne na rynkach europejskich i światowych, państwo konsumujące przestarzały sprzęt i towary niespełniające norm, państwo o niskim standardzie życia i minimalnym poziomie wolności jednostki nie będzie mogło być równorzędnym partnerem Unii Europejskiej. Takie państwo stanie się w końcu dodatkiem surowcowym dla krajów rozwiniętych i źródłem taniej siły roboczej. Miejmy nadzieję, że taki scenariusz nigdy nie przydarzy się Ukrainie.

Proponowane warianty ewentualnych relacji między Ukrainą a UE mogą być kontynuowane. Każdy z nich bardziej zależy od samej Ukrainy niż od krajów UE. Chciałbym mieć nadzieję, że słowa prezydenta Leonida Kuczmy z jego przemówienia na Zgromadzeniu UZE w 1996 roku: „…kwestia integracji Ukrainy ze strukturami europejskimi nie jest kwestią wyboru, a jedynie kwestią czasu” stać się rzeczywistością w najbliższej przyszłości.

Dalsze tempo procesu integracji Ukrainy ze strukturami europejskimi w rękach narodu ukraińskiego, jego pragnień i pracy.

literatura

  • Wektory ukraińskiej dyplomacji // Polityka i czas. – Kijów, 1995.- №10. – z. 3-9.
  • Gorbulin V. Scenariusze zbliżenia Ukrainy i Polski z Unią Europejską mają wiele elementów // Kurier Rządowy. – 24 maja 1997 r. – p.2.
  • Igroshkin G. United Europe: co nas tam czeka // Polityka i czas. – 1995. – №7 – p.3-10.
  • Evangelos S. UE nie jest tak daleko, jeśli przyspieszymy proces // Viche. – Kijów, 1996.- № 12.-p.102-111.
  • Kruglaszow AM Ukraina i Unia Europejska: nostalgia za przyszłością // Studia polityczne. – Czerniowce, 1997. – s.40-49.
  • Kuczma LD Nowa architektura w Europie jest niemożliwa bez Ukrainy // Polityka i Czas. – 1996r. – №7. – s.3-7.
  • Kuczma LD Ukraina w drodze do Europy // Polityka i czas. – 1995. – №7. – s.3-6.
  • Opinia w sprawie stosunków WE z krajami Europy Środkowo-Wschodniej // Dz.U. – 1991r. – 339/44-64. – Bruksela.
  • Wniosek dotyczący decyzji Rady i Komisji przy zawarciu Umowy o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z jednej strony, a Ukrainą z drugiej strony. – COM (94). – 226 ostateczna. – Bruksela.
  • Yakemchuk R. Ukraina i Unia Europejska // Nowoczesność.-1997.- №10. – str.95 – 99.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.